FIRANKI I FILANTROPIA. Szlenkierowie – wolscy magnaci i dobrodzieje

IMG_20160114_175927

WOLSCY MAGNACI – RÓD SZLENKIERÓW 
Karol Jan Szlenkier był nie tylko operatywnym i zamożnym przedsiębiorcą, ale też społecznikiem i filantropem.

Największym jego przedsięwzięciem była fabryka na Dzielnej, założona ze wspólnikami w 1899 r., Fabryka Firanek, Tiulu i Koronek Szlenkier, Wydżga i Weyer.

WOLSCY-MAGNACI-ROD-SZLENKIEROW-BIZNES-I-FILANTROPIA-Szlenkierowska-fabryka-firanek-14455811456051

Na owe czasy było to jedno z największych warszawskich przedsiębiorstw, zatrudniające ponad 500 pracowników. Po śmierci Karola Jana, fabrykę przejął syn, także Karol (Karol Stanisław) i kierował nią do roku 1944. Zginął w pierwszych dniach powstania warszawskiego, rozstrzelany przez Niemców w alei Szucha.

4857-firanki-i-filantropia-5
Karol i Maria Szlenkierowie

Na terenie swoich zakładów Karol Jan Szlenkier założył trzyklasową szkołę rzemieślniczą dla dzieci pracowników, wprowadził system ubezpieczeń na starość, kasę chorych i system premiowania pracowników za wieloletnią pracę.

www.malecontent.pl ryty ryciny album Widoki Warszawy 1899 rok s

Był także współzałożycielem szkoły kształcenia nauczycieli – Państwowego Instytutu Robót Ręcznych przy ul, Górczewskiej (do dziś obiekt służy edukacji).

4860-firanki-i-filantropia-5

Zapamiętano Szlenkiera również jako mecenasa sztuki, współfinansował powstawanie Towarzystwa Zachęta, wspierał talenty artystyczne.

Gdy w 1881 r. Karol Jan nabył posesję przy ówczesnym pl. Zielonym (dziś pl. Gen. Henryka Dąbrowskiego) ogłosił konkurs na projekt reprezentacyjnego domu dla swojej rodziny.  Ostatecznie powstał pałac miejski według projektu Witolda Lanciego, nawiązujący do renesansu rzymskiego.

FVHOyQmjMs0wZKnVqX

Wystrój wnętrz pałacu wykonali znani wówczas artyści, malarze Wojciech Gerson i Antoni Strzałecki i rzeźbiarz Pius Weloński. Gdy w rodzinie pojawiły się problemy finansowe, Szlenkierowie sprzedali pałac Królestwu Włoch – i ambasada Włoch mieści się tam do dziś.

4863-firanki-i-filantropia-5

Zacięcie społecznikowskie po ojcu odziedziczyła także jego córka – Zofia. Ufundowała na Woli, całkowicie z prywatnych środków, dziecięcy szpital im. Karola i Marii, w rejonie Karolkowej i Żytniej.

Szlenkier_5

Następnie przekazała go miastu, zostając w nim kuratorką i zajmując się sprawami finansowymi i administracyjnymi i kształceniem kadr dla szpitala. Wykształciła na własny koszt cały świecki personel pielęgniarski.

Szpital Szlenkierów

Niestety, obiekty tego szpitala nie zachowały się do dziś. Jedynym pozostałym śladem jest pawilon przy Żytniej 39, mocno już zmieniony, który nadal  pełni funkcje medyczne – mieści się tam przychodnia rejonowa.

Sam szpital, jako instytucja, przetrwał wojnę, w trakcie Powstania Warszawskiego został ewakuowany poza Warszawę. Nie obyło się przy tym bez tragedii. Część personelu i pacjentów, ok. 100 osób, zostało rozstrzelanych, a budynki spalono. Upamiętnia to obelisk przy Lesznie, nieopodal miejsca, gdzie stały zabudowania szpitalne.

4859-firanki-i-filantropia-5

Po wojnie, po powrocie do Warszawy, dla szpitala znaleziono nową lokalizację – w budynkach socjalnych nieistniejącej już, przedwojennej firmy, na ulicy Działdowskiej. Jego kontynuacją jest współcześnie działający tam szpital dziecięcy.

Zofia Szlenkierówna rozwijała też polskie świeckie pielęgniarstwo. Zainicjowała powstanie Warszawskiej Szkoły Pielęgniarstwa, zostając także jej pierwszą dyrektorką.  Wybuch wojny zastał ją ciężko chorą w podwarszawskim sanatorium, skąd w stanie krytycznym, zabrał ją do domu brat Karol. Zmarła 2 października 1939 r., w wieku 57  lat.

Za swą działalność została wielokrotnie uhonorowana odznaczeniami i medalami m.in. przez Międzynarodowy Czerwony Krzyż – medalem im. Florence Nightingale; przez papieża – medalem Pro Ecclesia et Pontifice.

Dokonania Szlenkierów upamiętniono na Woli ulicą Szlenkierów, w rejonie Młynarskiej i Górczewskiej, czyli w tych okolicach, z którymi byli szczególnie związani.

IMG_20160114_184959

Okazały grobowiec rodzinny znajdziemy na Cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim, pochowani są tam m.in. Karol Jan z żoną Marią.

Nf3zL3tTHt5vQFYOLX

Szlenkierowie spoczywają też na innych warszawskich cmentarzach, np. Zofia Szlenkierówna pochowana została na Starych Powązkach. Zofię Szlenkierównę upamiętniono tablicą na murze przychodni rejonowej przy ul. Żytniej.

4862-firanki-i-filantropia-5

Rod Szlenkierów nie zaginął jednak całkiem w odmętach historii, choć wydarzenia II wojny światowej i wczesnych czasów PRL-u spowodowały emigrację znacznej części rodziny na Zachód Europy i do USA. Tam też ród rozwinął się po wojnie i do dziś żyją liczni jego potomkowie. Pamiętają jednak o polskich korzeniach i odwiedzają kraj swych przodków, a nawet organizują tu zjazdy rodzinne. Jeden z takich zjazdów odbył się kilka lat temu  w dawnym pałacu Szlenkierów, czyli obecnej Ambasadzie Włoskiej.

IMG_20160114_180048

***

Opracowanie:   Liliana Kołłątaj

***

Zdjęcia z archiwum własnego oraz archiwum Muzeum Woli

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close