MOST PRZY CYTADELI

Most Gdański kolejowy. Widok z Żoliborza w kierunku Pragi. Foto: Liliana Kołłątaj

Gdy w drugiej połowie XIX wieku projektowano Most Kierbedzia planowano, że przebiegnie nim linia kolejowa, łącząca śródmiejski Dworzec Wiedeński z dworcami praskimi: Petersburskim i Terespolskim.

Ostatecznie jednak zrezygnowano z poprowadzenia kolei przez centrum Warszawy i w roku 1864 otwarto Most Aleksandrowski (przez warszawiaków zwany mostem Kierbedzia) jako wyłącznie drogowy, owszem z torami, ale tylko dla tramwajów konnych.
Trasę kolejową przeniesiono na obrzeża Warszawy, na zachód i na północ, a przejazd kolejowy przez Wisłę ostatecznie zaplanowano pod Cytadelą. Nie była to lokalizacja przypadkowa.
Przeprawa przy Cytadeli, którą jeździły rosyjskie transporty wojskowe, miała osłonę artylerii twierdzy. To tam właśnie, w dniu 19 grudnia roku 1875, otwarto pierwszy most kolejowy w Warszawie.
Jednocześnie linia kolei obwodowej na stałe odgrodziła północ miasta od reszty Warszawy i stała się granicą pomiędzy Żoliborzem i Śródmieściem. I tak zostało do dziś. 

Most Gdański. Widok spod pomnika „Samotność” poniżej Fortu Legionów. Foto: Piotr Abramczyk

Pierwszy most przy Cytadeli, nazywany popularnie drugim mostem, został oddany do użytku w listopadzie 1875 roku, jako część linii obwodowej łączącej Dworzec Kowelski, usytuowany po stronie żoliborskiej (obecnie jest tam Dworzec Gdański) z Dworcem Petersburskim po stronie praskiej (późniejszy Dworzec Wileński, choć niedokładnie, gdyż Dworzec Petersburski stał kilkaset metrów bliżej i bardziej na północ).
Pierwotnie Most przy Cytadeli powstał, na wzór konstrukcji amerykańskich, jako jeden most, ale z podwójną funkcją – kolejowo-drogową. Jego projektantem był Tadeusz Chrzanowski, a budowę przeprowadziła znana i potężna warszawska firma Lilpop, Rau i Loewenstein.
Przeprawę wykonano jako most dwupoziomowy, z torem kolejowym na górnym poziomie i ruchem pieszym oraz kołowym na poziomie dolnym. Początkowo dolny poziom przeznaczony był tylko dla wojska, jednak z czasem dopuszczono tam ruch cywilny. Tor kolejowy składał się z czterech szyn dostosowanych swoim rozstawem zarówno dla pociągów szerokotorowych z kierunku rosyjskiego, jak i normalnotorowych, przyjeżdżających od strony europejskiej.
To rozwiązanie szybko okazało się niewystarczające. Toteż w latach 1905–1908 zbudowano po sąsiedzku drugi most, wyłącznie kolejowy, wcześniejszy został dostosowany w całości do potrzeb ruchu drogowego. 

Malownicze kręcone schody Mostu Gdańskiego (drogowego). Foto: Liliana Kołłątaj

Obydwa mosty spotkał taki sam los jak pozostałe przeprawy warszawskie. Dwukrotnie je niszczono i dwukrotnie odbudowywano. Pierwszy raz zostały wysadzone przez wycofujących się
Rosjan 5 sierpnia 1915 r. Obydwa zostały odbudowane przez Niemców jeszcze w czasie trwania I wojny światowej.
Po raz drugi w swojej historii mosty pod Cytadelą zostały wysadzone w czasie II wojny światowej, 13 września 1944, przez wycofujących się z Pragi Niemców.

W dniach 18 stycznia – 8 lutego 1945 radzieccy saperzy przy wsparciu kilku tysięcy osób cywilnych, obok ruin mostu kolejowego wznieśli jednotorowy most kolejowy na drewnianych podporach. Most pełnił swoją funkcję do marca 1946, czyli do czasu uruchomienia odbudowanego stałego mostu kolejowego. 20 marca 1947 saperską konstrukcję zniosła kra.
Most kolejowy z 1908 r. został odbudowany w roku 1946, jako pierwszy stały most na Wiśle w Warszawie po zakończeniu II wojny światowej i istnieje do dziś. 

Most Gdański, a raczej mosty. Po lewej – kolejowy, po prawej – drogowy. Widok w kierunku Pragi. Foto: Liliana Kołłątaj

W latach 1957–1959 na ocalałych filarach pierwszego mostu przy Cytadeli, tego z roku 1875, zbudowano obecny drogowy Most Gdański.
Zachowały się nie tylko filary, ale także przyczółki mostowe przeprawy kolejowej z czasów carskich, a także większość przejazdów pod torami linii obwodowej.
Kilka lat temu, podczas słynnych niskich stanów Wisły, wydobyto z dna rzeki element
pochodzący z konstrukcji mostu przy Cytadeli. Wraz z odnalezionym fragmentem mostu Kierbedzia, jest eksponowany w Pontiseum na terenie Instytutu Badawczego Dróg i Mostów.

W roku 2014 na drogowym Moście Gdańskim od strony Starego Miasta pojawił się neon ,,Miło Cię widzieć”, autorstwa Mariusza Lewczyka. 

Neon na Moście Gdańskim. Foto: Liliana Kołłątaj

Nie tak dawno wyremontowany i odmalowany został most drogowy. W listopadzie 2018 r. rozpoczął się remont, a w zasadzie przebudowa, mostu kolejowego. Przy okazji pogłębiane jest koryto i oczyszczane zamulone rozlewiska za ostrogą po praskiej stronie.  Remont kolejowego Mostu Gdańskiego, styczeń 2019. Foto: Piotr Abramczyk

Przebudowa pod jednym z torów ma zakończyć się późnym latem 2019 r.  Nastąpi kompleksowa wymiana dziewięciu przęseł stalowej konstrukcji o długości ponad 508 m. Wzmocnione zostaną fundamenty podpór oraz wymienione tory i sieć trakcyjna. Po zakończeniu robót most będzie dostosowany do prędkości 120 km/h dla pociągów pasażerskich i 100 km/h dla pociągów towarowych. Tym samym zwiększy się przepustowość linii.

Remont kolejowego Mostu Gdańskiego, styczeń 2019. Foto: Piotr Abramczyk

 

 

 

***

***

***

Mili Czytelnicy

Blog Klubu Globtrotera jest przedsięwzięciem non profit korzystającym z hostingu w domenie WordPress. Redakcja bloga nie odpowiada za rodzaj i treść reklam zamieszczanych pod artykułami.




Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close