FORT SOKOLNICKIEGO

Fort Sokolnickiego. Wejście do Centrum Sztuki. Foto: Liliana Kołłątaj

Fort Sokolnickiego kojarzymy obecnie przede wszystkim z centrum kulturalno-gastronomicznym.
Jednak już pierwsze spojrzenie na osobliwą konstrukcję tego obiektu, czerwone ceglane mury i otaczające wały kieruje myśl w stronę bardziej odległej historii.
Fort powstał w połowie XIX wieku, na przedpolu Cytadeli, wysunięty przed jej obrys o 500 metrów, jako jej uzupełnienie i wzmocnienie. Wzniesiono go w latach 1849–1851 i rozbudowano w latach 1864-1874. Był jednym z sześciu obiektów fortyfikacji pierścienia zewnętrznego otaczających Twierdzę Aleksandrowską. W czasach zaboru rosyjskiego nosił nazwę Fort Siergieja.
Po przejęciu Cytadeli i otaczających ją fortów przez Wojsko Polskie nazwę zmieniono. Patronem fortu stał się Michał Sokolnicki, generał z czasów Insurekcji Kościuszkowskiej, Legionów Polskich i Księstwa Warszawskiego.
W latach międzywojennych teren fortu oraz jego zabudowania zostały włączone w obszar tworzonego właśnie wówczas parku Żeromskiego. Zachowały się one do czasów współczesnych i obecnie wykorzystywane są jako kawiarnie, kompleks widowiskowo-restauracyjny i ośrodek edukacyjny dla dzieci. Pozostałości wałów ziemnych wkomponowano w układ parku.

Fort Sokolnickiego w roku 1935, w trakcie tworzenia Parku Żeromskiego. Foto: Fotopolska.eu

Szczególną rolę pełnił Fort Sokolnickiego pod koniec II wojny światowej.
1 września 1944 r. rozpoczął w nim działalność szpital polowy. O jego istnieniu w Forcie przypomina tablica umieszczona przy bramie od strony ulicy Czarnieckiego. Przeniesiono tu rannych ze szpitali na Krechowieckiej oraz Śmiałej. Zorganizowano salę operacyjną i
pomieszczenie dla ciężko rannych. W przepełnionym Forcie udało się umieścić 400 rannych. 30 września 1944 r do Fortu wkroczyli Niemcy. Początkowo zachowywali się agresywnie i brutalnie. W szpitalu znajdowali się także ranni żołnierze niemieccy. Podkreślili oni dobre
traktowanie i opiekę ze strony polskiego personelu. Dzięki ich interwencji nie doszło do tragicznych wydarzeń aż do momentu ewakuacji szpitala. Wszystkich ciężko rannych wywieziono do szpitali w Tworkach i Pruszkowie. Udało się też zdobyć transport na załadowanie całego wyposażenia szpitalnego, które wspomogło szpitale podwarszawskie. Od 3 października zaczęła
się ewakuacja szpitala samochodami ciężarowymi i sanitarkami. Do każdego transportu dołączył także personel sanitarny. Wśród „chorych” znajdowali się również powstańcy, młodzi chłopcy i
dziewczęta, którym zrobiono fałszywe opatrunki gipsowe, oznakowane opisami rzekomych obrażeń.

Fort Sokolnickiego w roku 1944 był szpitalem powstańczym. Foto: Liliana Kołłątaj

W latach powojennych w Forcie mieściła się siedziba Archiwum Akt Nowych. Od 1975 roku do Fortu wróciło Wojsko Polskie, które zajmowało go także w latach międzywojennych. Usytuowano
tam Centralne Archiwum Wojskowe.
Pod koniec lat osiemdziesiątych XX wieku Wojsko Polskie rozpoczęło proces opuszczania fortu, natomiast władze samorządowe zaczęły starania o jego przejęcie. Ostatecznie po 1997 r. fort
został przekazany Agencji Mienia Wojskowego, która wystawiła go na sprzedaż.

Fort Sokolnickiego. Stan w roku 2007. Foto: Fotopolska.eu
Fort Sokolnickiego. Centrum Sztuki w roku 2018. Foto: Liliana Kołłątaj

Cały teren wraz z zabudowaniami w roku 2003 kupiła Dzielnica Żoliborz. Fort nadawał się wyłącznie do remontu.
Po kilku latach perturbacji finansowych i prawnych w roku 2009 remont wreszcie ruszył i został zakończony ostatecznie w 2012 roku.
Projekt budowlany Fortu wykonało biuro projektowe Barysz Point Line z siedzibą w Tychach.
Wykonawcą rewitalizacji Fortu Sokolnickiego była firma PBM Południe. Nowym gospodarzem terenu zostało konsorcjum Nowy Fort Sokolnickiego. Obecnie obiekt funkcjonuje jako Centrum
Sztuki FORT Sokolnickiego.

Fort Sokolnickiego obecnie. Foto: Liliana Kołłątaj
Restauracja Prochownia w dawnym obiekcie Fortu Sokolnickiego. Foto: Liliana Kołłątaj

 


Podobał Ci się artykuł? Będzie mi bardzo miło, jeżeli zostawisz ślad Twojej wizyty w postaci komentarza lub polubienia i zostaniesz stałym czytelnikiem tego bloga. Zapraszam także na moje strony na Facebooku: https://www.facebook.com/warszawskierozmaitosci/ https://www.facebook.com/klubglobtroterawarszawa/


 

***

***

***

Mili Czytelnicy

Blog Klubu Groblotera jest przedsięwzięciem non profit korzystającym z hostingu w domenie WordPress. Redakcja bloga nie odpowiada za rodzaj i treść reklam zamieszczanych pod artykułami.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close