ALBEROBELLO. MIASTECZKO Z BAJKI NIEGDYŚ BARDZO SMUTNEJ

Alberobello. Uliczka trulli. Foto: Liliana Kołłątaj

Apulia wciąż jeszcze zdobywa sympatię wśród turystów. Klub Globtrotera już tam zawędrował, w listopadzie 2018 roku.
I dzięki temu mogę Wam dokładniej zaprezentować tę krainę. Niewykluczone, że wybierzemy się tam ponownie, bo to naprawdę ciekawy i niezwykły region.
Apulia na pewno nie jest Number One Italii, jeśli chodzi o popularność, nawet wśród samych Włochów. A cóż dopiero wśród turystów zagranicznych. Okolice dalekie, na samym czubku włoskiego  buta, mało znane, niezbyt popularne, znajomi jeszcze tam nie byli, więc nie wiadomo, czy warto się wybrać.😉
Jak to się zatem stało, że jedna z niewielkich miejscowości tego regionu została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO, a odwiedza ją rocznie ponad milion turystów? Odpowiedź kryje się w jednym słowie: trullo. Cóż to takiego?

Alberobello na mapie Włoch

Trochę historii
Zacznijmy od wyjaśnienia, co to jest trullo. Trullo, w liczbie mnogiej: trulli,  to niewielki, zwykle jednopoziomowy budynek mieszkalny, zbudowany bez zaprawy z łupków kamienia wapiennego najczęściej na planie koła lub kwadratu, kryty stożkowatym dachem układanym również z tych kamieni łupkowych. Ściany zwykle są bielone, a dach pozostaje w charakterystycznym jasnoszarym kolorze. Narodziny pierwszego trullo sięgają czasów prehistorycznych. Już w tym okresie, w rzeczywistości, były obecne osady w Dolinie Itria i zaczęły rozprzestrzeniać się tholos, typowe sklepione budynki używane do pochówku zmarłych. Po grecku tholos, po łacinie turris. Czyli „kopuła”, oczywiście od kształtu domu, a zwłaszcza jego dachu.

Trulli w Alberobello. Foto: Liliana Kołłątaj

Najstarsze trulli, jakie dziś znamy z Alberobello pochodzą z XIV wieku. To właśnie w tych czasach owe ziemie, jakby się wydawało wówczas kompletnie niezamieszkane, zostały nadane pierwszemu władcy Księstwa Conversano przez Roberta d’Anjou, ówczesnego księcia Taranto, a następnie króla Neapolu w latach 1309 – 1343. Ziemia była nagrodą dla młodego szlachcica za jego zasługi podczas wypraw krzyżowych.
Obszar ten został wówczas ponownie zaludniony, całe osady przenoszono z pobliskich wiosek lennych, takich jak np. pobliskie Noci. Jednak według niektórych badań osady wiejskie po obu stronach rzeki, która obecnie płynie pod ziemią, powstały już około roku 1000. Domy stopniowo łączyły się w prawdziwe wioski, później nazwane Aja Piccola i Monti. 

Charakterystyczne, stożkowate dachy trulli. Foto: Liliana Kołłątaj

Trulii budowano „na sucho”, bez zaprawy murarskiej. Według tradycyjnego przekazu taka konstrukcja została narzucona nowym osadnikom, tak aby ich domy mogły być w całości lub częściowo szybko rozebrane. Konstrukcja miała sprawiać wrażenie niedokończonej i tymczasowej. Była to skuteczna metoda unikania bardzo wysokich podatków nakładanych przez Królestwo Neapolu na właścicieli nowych, w pełni wykończonych  budynków.

Niestety, tu pojawia się smutny wątek w historii bajkowego Alberobello. Tak zbudowany dom w każdej chwili można było je zburzyć w razie ewentualnej inspekcji władzy królewskiej. A inspekcje się zdarzały i to niierzadko. Toteż niektóre budowle wznoszono i burzono kilka razy. Jeśli dołożymy do tego trud pracy na polach, możemy sobie wyobrazić, że życie ówczesnych mieszkańców Alberobello nie należało do łatwych. 

Symbole religijne na dachach trulli. Foto: Liliana Kołłątaj

Wędrując po Alberobello trudno nie  zauważyć tajemniczych znaków na dachach trulli. To ślad po czasach poddaństwa. Rodziny malowały na dachach symbole, zwykle krzyże lub półksiężyce (zależnie od wyznawanej religii), ale też inne magiczne znaki, z nadzieją na wsparcie sił wyższych w ich niedoli. Tradycja malowania symboli na dachach przetrwała do dziś, choć „magiczna” siła ich oddziaływania nie jest już tak oczywista. 

Na dachach wielu trulli do dziś maluje się magiczne symbole mające zapewnić dobrobyt i łaskę sił wyższych. Foto: Liliana Kołłątaj

W połowie XVI wieku na obszarze Monti stało już około czterdzieści trulli. Ale dopiero około 1620 roku Alberobello zyskało wygląd osady zupełnie niepodobnej do pobliskiego Noci.  Pod koniec XVIII wieku mieszkało tam już około 3500 osób. 

Riano Monti, dzielnica trulli w Alberobello. Foto: Liliana Kołłątaj

Dopiero pod koniec XVIII wieku mieszkańcy odważuli siesię zwróc się o pomoc do króla Ferdynanda IV Burbona, ówczesnego króla Neapolu. W 1797 r. wieś otrzymała tytuł królewskiego wolnego miasta i skończył się okres poddaństwa mieszkańców, darmowej pracy, wysokich danin i podatków na rzecz władców. 

Większość historyków zgadza się, że technika budowlana wynikała także z warunków geograficznych miejsca, obfitującego w wapień wykorzystywany w budynkach. Potwierdzałby to fakt, że również po zakończeniu okresu poddaństwa powstawały domy o takiej samej konstrukcji, która mimo pozornie tymczasowego wyglądu okazała się niezwykle trwała, skoro niektóre trulli przetrwały 200, a nawet 300 lat. 

Riano Monti, dzielnica trulli w Alberobello. Foto: Liliana Kołłątaj

Włoscy historycy dość  zgodnie uznają, że obecna nazwa miasteczka wywodzi się od średniowiecznego łacińskiego określenia regionu, „silva arboris belli” – las pięknych drzew. Aczkolwiek są też bardziej spektakularne wyjaśnienia. 

Las trulli, palm i cyprysów w Alberobello. Foto: Liliana Kołłątaj

Co warto zobaczyć w Alberobello?

To miasto oferuje turyście różnego rodzaju wrażenia. Współczesność Alberobello jest także bardzo interesująca. Ale to właściwie już temat na oddzielny artykuł. Tu zajmiemy się przede wszystkim zabytkową stroną miasta.
A zatem …

Monti oraz Aja: dzielnice trulli. Obecnie w Alberobello zachowało się ok. 1400 trulli, a Monti to rejon gdzie znajduje się ok. 1030 trulli.

Rione Monti. Dzielnica Alberobello, gdzie zachowało się najwięcej trulli. Foto: Liliana Kołłątaj

„Trullo Siamese”, „syjamskie trullo” charakteryzujące się podwójną fasadą, podwójnym szczytem, niskim kominkiem i brakiem okien. Adres: Via Monte Pasubio 6.

Alberobello. Trullo Siamese czyli bliźniacze, „syjamskie” trullo. Foto: Liliana Kołłątaj

I kiedy już tam wejdziemy, od razu rzuci się nam w oczy skąpość miejsca i zachowany ład. Toteż nie dziwi, gdy przy samym wejściu spostrzegamy karteczkę z prośbą do turystów o „cywilizowane” zachowanie. 

Wnętrze trullo. „Si prega la gentile utenza di mantenere comportamenti „civili” all’interno del trullo. Uprasza się uprzejmych użytkowników o „obywatelskie” zachowanie w obrębie trullo.”

Trullo Sovrano: jedyne trullo dwupiętrowe, obecnie mieści się w nim muzeum. Adres: Piazza Sacramento 10. 

La Casa d’Amore: pierwszy dom zbudowano w 1797 roku, obecnie mieści  się tu biuro turystyczne. Adres: ulica Monte Nero 3. Wbrew pozorom, na jakie na pierwszym rzut oka wskazuje nazwa, nie jest to Dom Miłości i na pewno nie to, co niektórym by się z takim określeniem kojarzyło. 😉 Nazwa pochodzi od pierwszego właściciela Francesco d’Amore. Adres: Piazza Ferdinando IV, 3 e.

Casa Pezzolla: to obecnie również małe muzeum regionalne. A także punkt informacji turystycznej i sklepik z wydawnictwami o Apulii oraz z pamiątkami. Adres: Piazza XXVII Maggio.

Casa Pezzolla. W dawnym trullo obecnie mieści się niewielkie muzeum regionalne.

Kościół Sant’Antonio: kościół, którego patronem jest św. Antoni Padewski,  nawiązuje kształtem do trullo, ale powstał dopiero w XX wieku.  Adres: ulica Monte Pertica. 

Alberobello. Kościół św. Antoniego Padewskiego. Foto: Liliana Kołłątaj

W środku, w skromnym wnętrzu, w niewielkiej bocznej kaplicy na lewo od wejścia, miło zaskoczy nas, Polaków,  wizerunek Papieża – Polaka. I to w towarzystwie ogromnie we Włoszech poważanego Ojca Pio.

W bocznej kaplicy kościoła św. Antoniego spotkamy wizerunek sławnegoPolaka.

Sanktuarium Santi Medici: poświęcone SS. Medici Cosma i Damiano, czyli Świętym Lekarzom Kosmie i Damianowi,  mieści się tam ich relikwiarz i obraz Madonny di Loreto. Sanktuarium ma rangę bazyliki Alberobello. Adres: Piazza Curri.

W głębi ulicy Bazylika Świętych Kosmy i Damiana.

Planując wizytę, w trakcie której chcecie zajrzeć do wnętrz, pamiętajcie o „świętej” przerwie obiadowej, która trwa zwykle od 13.00 do 15.00 (ale bywa że dłużej). W tych godzinach nie tylko sklepy, urzędy, muzea, butiki z pamiątkami, biura podróży i  informacja turystyczna będą zamknięte, ale także kościoły i większość restauracji i kawiarni.

Alberobello. Sklepik warzywniczy. W listopadzie królują klementynki i kompletnie w Polsce niedoceniana rzepa. Foto: Liliana Kołłątaj

A ponadto trzeba się także liczyć z apulijskim, bardzo swobodnym podejściem do czasu pracy. 

W Alberobello czas pracy jest pojęciem względnym. Tekst na kartce w wolnym tłumaczeniu: „Godziny pracy: otwarte, kiedy przyjdę, zamknięte, jak sobie pójdę.”

Główną ulicą historycznego centrum jest Largo Martellotta i warto wyznaczyć ją sobie jako oś spaceru po Alberobello. To stąd rozchodzą się pod górkę uliczki trulli. W tej okolicy znajdują się też bary, kawiarnie, pizzerie i restauracje, sklepy spożywcze oraz butiki z lokalnymi produktami. 

Ale o współczesnym Alberobello, pełnym pokus dla portfela turysty; o likierach, winach, serach i oliwie; o tym skąd zrobić najlepsze zdjęcia; co zobaczymy w „Alberobello in miniatura”; co to takiego focaccia i rustico i gdzie je znajdziemy; jak dotrzeć do Alberobello; ile czasu zaplanować na zwiedzanie; gdzie zanocować i co jeszcze zobaczyć w okolicy  –  to już następnym razem.😉

Przy Urzędzie Miasta znajdziecie tablicę z wielkim planem Alberobello. Ma on tę zaletę, że jest zawsze „czynny” w przeciwieństwie do biur podróży i informacji turystycznej.
Przy ulicy Largo Martellotta znajdziecie wszystko, co potrzebne jest turyście: sklepiki, pamiątki, bary, restauracje i las trulli w bezpośrednim sąsiedztwie. Foto: Liliana Kołłątaj

***

Tekst i zdjęcia: Liliana Kołłątaj

Wszystkie prawa zastrzeżone

 


 

 

 

***

***

***

Mili Czytelnicy

Blog Klubu Globtrotera jest przedsięwzięciem non profit korzystającym z hostingu w domenie WordPress. Redakcja bloga nie odpowiada za rodzaj i treść reklam zamieszczanych pod artykułami.

 
 

 

 

 

 

 

1 myśl w temacie “ALBEROBELLO. MIASTECZKO Z BAJKI NIEGDYŚ BARDZO SMUTNEJ

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close