WIESZCZ NIEPOKORNY NAWET NA POMNIKU. Pomnik Adama Mickiewicza w Warszawie

4836-pomnik-adama-mickiewicza-w-warszawie-5

Ciekawe i oryginalne były okoliczności powstania i odsłonięcia tego pomnika. Przewodniczącym Komitetu Budowy Pomnika był Henryk Sienkiewicz, który zamówił projekt u słynnego rzeźbarza Cypriana Godebskiego, mieszkającego wówczas w Paryżu.

Odlew został wykonany w Pistoi, we Włoszech, cokół wykuto z włoskiego granitu z Baveno. Wszystko to działo się w czasach, gdy Polski praktycznie nie było. Carskie władze – o dziwo!- zgodziły się na odsłonięcie pomnika i to w bardzo eksponowanym miejscu. Warunkiem było: żadnych przemówień i manifestacji. Pomnik odsłonięto 24 grudnia 1898 roku, dokładnie w 100-letnią rocznicę urodzin Poety. W zupełnej ciszy. Odegrano jedynie fragment z „Halki”.

IMG_20160705_144413

 

Pomnik ustawiono na placu powstałym z wyburzenia budynków na terenie dawnej jurydyki Dziekanka, w miejscu fontanny, którą przeniesiono na Plac Bankowy. Fontanna była pięknym dziełem Leonarda Marconiego i częścią wodociągu stworzonego przez Henryka Marconiego. Na owe czasy nie była jednak jeszcze tak szacownym zabytkiem, jakim jest obecnie, więc nie było wiekszego problemu z jej przeniesiem. Trafiła zresztą w równie eksponowane miejsce – na Plac Bankowy.

Fontanna Leonarda Marconiego stała pierwotnie na skwerze przy Krakowskim Przedmieściu. Aby ustawić w tym miejscu pomnik Mickiewicza fontannę przeniesiono na Plac Bankowy. Na fotografii: fontanna już na nowym miejscu.

Kompozycję otoczenia pomnika zaprojektowali Józef Pius Dziekoński i Władysław Marconi, a kunsztowne ogrodzenie w formie kutej z żelaza balustrady z motywami roślinnymi – Zenon Chrzanowski. Balustradę wykonano w znanej wówczas firmie odlewniczej Zielezińskiego. W narożnikach ogrodzenia ustawiono dwuramienne latarnie.

Fragment kutej żeliwnej balustrady otaczającej pomnik Adama Mickiewicza w Warszawie na Krakowskim Przedmieściu. Foto: Liliana Kołłątaj
Jedna z dekoracyjnych latarni w ogrodzeniu pomnika Mickiewicza. Foto: Liliana Kołłątaj

W 1942 Niemców zdemontowali pomnik i wywieźli do Rzeszy. Po wojnie polska misja wojskowa odnalazła w Hamburgu m.in. głowę i fragment torsu. Kopię odlewu wykonał Jan Szczepkowski. Odtworzono także cokół i ogrodzenie. Był to trzeci odbudowany pomnik warszawski.

Ciekawie poradzono sobie z brakiem materiałów, do wykonania pomnika zużytkowano … głowę Goeringa. Do Polski trafił bowiem z Niemiec, wraz z kolejowym transportem dokumentów, fragment  potężnego służbowego pomnika  Goeringa.

Ponowne odsłonięcie pomnika Wieszcza, dokonane przez Bolesława Bieruta, nastąpiło 28 stycznia 1950, na zamknięcie jubileuszowego Roku Mickiewiczowskiego. Jednak otoczenie nie zostało wtedy jeszcze do końca odtworzone. Żeliwne znicze wokół pomnika powróciły do Polski dopiero w latach 80. XX wieku i wtedy to stanęły znów na swoim miejscu.

W narożnikach kamiennej balustrady postumentu pomnika ustawiono żeliwne znicze (lampadery). Foto: Liliana Kołłątaj

4838-pomnik-adama-mickiewicza-w-warszawie-5

Pomnik Mickiewicza odegrał w historii Warszawy istotną rolę. Jego lokalizacja i wymowa prowokowały do wystąpień politycznych. Po wojnie stanął na wprost … Prokuratury Generalnej, która zajęła odbudowany budynek dawnej Poczty Saskiej. To tu właśnie odbyła się słynna demonstracja studentów w 1968 r. w proteście przeciw decyzji ówczesnych władz (na żądanie ambasady ZSRR) o zakazie grania „Dziadów” Mickiewicza” w reżyserii Kazimierza Dejmka.

Pomnik Adama Mickiewicza w Warszawie na Krakowskim Przedmieściu. Na pierwszym planie fragment kutej, żeliwnej balustrady. Foto: Liliana Kołłątaj

87304313

Warto wspomnieć, że w Warszawie mamy jeszcze dwa pomniki Adama Mickiewicza.  Jeden – socrealistyczny, przy wejściu głównym do Pałacu Kultury i Nauki, odsłonięty w 1955.  Drugi – popiersie patrona szkoły na terenie L.O. im. Adama Mickiewicza, odsłonięte w 2000 r.

IMG_20160705_144316

Opracowanie: Liliana Kołłątaj
Zdjęcia współczesne: Liliana Kołłątaj
Zdjęcia archiwalne: archiwum internetowe (m.in. Fotopolska.eu, Polona.pl)


Podobał Ci się artykuł? Będzie nam bardzo miło, jeżeli zostawisz ślad Twojej wizyty w postaci komentarza lub polubienia i zostaniesz stałym czytelnikiem tego bloga. Zapraszam także na nasze strony na Facebooku:

https://www.facebook.com/warszawskierozmaitosci/
https://www.facebook.com/klubglobtroterawarszawa/


***

***

***

Mili Czytelnicy

Blog Klubu Groblotera jest przedsięwzięciem non profit korzystającym z hostingu w domenie WordPress. Redakcja bloga nie odpowiada za rodzaj i treść reklam zamieszczanych pod artykułami.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close