SPACERKIEM PO SZCZAWNIE

Szczawno-Zdrój. Hala Spacerowa i Pijalnia Wód Mineralnych, widok od strony głównej alei Parku Zdrojowego. Foto: Liliana Kołłątaj

Szczawno-Zdrój
Najbardziej rozpoznawalny widok i wizytówka tej miejscowości to
dziewiętnastowieczna Hala Spacerowa przy pijalni wód mineralnych. To jeden z dwóch najstarszych całkowicie oryginalnych zabytków tej miejscowości, której popularność i rozwój datuje się właśnie na wiek XIX.

Wnętrze Hali Spacerowej w Szczawnie-Zdroju. Foto: Wikipedia

Biały budynek kończący Halę Spacerową to wspomniana Pijalnia Wód Mineralnych. Zbudowano ją również w XIX wieku. Niestety w listopadzie 1992 roku zniszczył ją pożar. Została odbudowana, ale nie jest już w pełni oryginalna.

Pijalnia Wód Mineralnych w Szczawnie-Zdroju po pożarze w 1992 r. Zdjęcie archiwalne z prasy lokalnej.

Zabytkowa pijalnia została podpalona przez trzech uciekinierów z ośrodka szkolno-wychowawczego. Mimo błyskawicznej akcji strażackiej, ogień strawił wiekszą część obiektu. Odbudowa trwała 4 lata.
Pijalnia i Hala miały zresztą pecha do pożarów.
Pierwszą pijalnię wód mineralnych wybudowano w Szczawnie-Zdroju być może już nawet w XVII wieku. Nie ma na ten temat jednak dokładnych danych, a jej wygląd próbowano odtworzyć na początku  XIX, przy okazji budowy ówczesnej pijalni i w związku z 300-leciem istnienia miejscowości. Być może wyglądała tak.

Prawdopodobny wygląd XVII-wiecznej pijalni wód mineralnych w Szczawnie-Zdroju. Foto: archiwum internetowe

Pierwsza dziewiętnastowieczna pijalnia była obszerną halą, wyglądem nawiązująca do domniemanego kształtu owej XVII-wiecznej. W  centralny punkcie znajdowała się studnia. Wodę nabierano z niej za pomocą szklanego czerpaka, który był przymocowany do długiego kija. Motyw pijalni oraz czerpaka jest obecny w herbie i na fladze Szczawna-Zdroju. Nota bene, na początku wieku XIX Szczawno nosiło nazwę Salzbrunn.

Hala Spacerowa w Szczawnie-Zdroju na przełomie XIX i XX wieku. Foto: archiwum internetowe

Pierwszy obiekt uzdrowiskowy przy pijalni, Łazienki Łąkowe, wybudowany został przez Hochbergów w 1819r. prawdopodobnie według projektu Józefa Fryderyka Raabego w stylu neogotyckim. Łazienki miały początkowo tylko 4 izby kąpielowe. Wnętrza ich były ogrzewane rurami, którymi przepływała ciepła woda. Zakład ten co roku ulepszano i powiększano – pod koniec stulecia było już 21 wanien. Łazienki Łąkowe były zlokalizowane przy zachodnim końcu promenady, u zbiegu dzisiejszych ulic Zacisze i Kościuszki, czyli tam gdzie znajduje się brama Parku Zdrojowego.

Szczawno-Zdrój. Łazienki Łąkowe . Foto: archiwum internetowe

Pierwsza pijalnia uzdrowiska spłonęła w 1893 r. wraz z przylegającą do niej halą spacerową. W ciągu kilku lat w miejscu zgliszczy wybudowano obiekt drewniano-murowany, który możemy oglądać do dziś.

Hala Spacerowa w Szczawnie-Zdroju. Widok od strony ulicy Tadeusza Kościuszki. Fragment białego budynku po prawej stronie to Teatr Zdrojowy im. Henryka Wieniawskiego. Foto: Liliana Kołłątaj

Ulica Tadeusza Kościuszki, przy której stoją obydwa obiekty, popularnie zwana jest deptakiem. Z drugiej strony Hali biegnie główna aleja Parku Zdrojowego. Jeśli będąc w Szczawnie szukasz znajomych, to najprędzej znajdziesz ich właśnie tam. Ten rejon to nie tylko główny punkt Szczawna, ale też jego centrum turystyczne i kulturalne. Tu zlokalizowana jest większość kawiarni i restauracji. Tu także znajduje się Teatr Zdrojowy im. Henryka Wieniawskiego, w którym często odbywają się koncerty i spektakle.

Szczawno-Zdrój. Teatr Zdrojowy im. Henryka Wieniawskiego. Foto: Liliana Kołłątaj

Szczawno-Zdrój. Teatr Zdrojowy im. Henryka Wieniawskiego. Foto: Liliana Kołłątaj

Okazały budynek obecnego teatru zdrojowego powstał w 1896 roku, w miejscu bazaru przylegającego do Łazienek Łąkowych i zastąpił wcześniejszy teatr szczawieński, usytuowany na obrzeżach uzdrowiska, rozebrany pod koniec XIX . Nowy obiekt uzyskał klasycystyczną elewację, jaką widzimy obecnie. Warto zajrzeć do środka nie tylko na koncert, gdyż mury tego budynku skrywają zaskakująco dekoracyjne wnętrze. Sala o wymiarach 19×13 metrów i wysokości 10 metrów do dziś zachowała bogaty rokokowy wystrój. Nic też dziwnego, że w takiej scenerii odbywają się uznane spotkania muzyczne, takie jak np.Międzynarodowe Festiwale Henryka Wieniawskiego, koncerty Vratislavia Cantans i Filharmonii Sudeckiej oraz recitale popularnych artystów.

Wnętrze Teatru Zdrojowego w Szczawnie-Zdroju. Foto: http://www.teatr-zdrojowy.pl

Warto wspomnieć, że oświetlenie elektryczne i wentylacja sali należały w czasach budowy gmachu do najnowocześniejszych osiągnięć z zakresu wyposażenia technicznego teatrów.

Teatr Zdrojowy w Szczawnie-Zdroju nie bez powodu nosi imię Henryka Wieniawskiego. Foto: Liliana Kołłątaj

Po II wojnie światowej teatr funkcjonował z przerwami do roku 1972 roku. Wtedy  to  rozpoczęto remont, który trwał… 22 lata! Działalność szczawieńskiej sceny została wznowiona dopiero październiku 1994 roku. Kilka lat temu dokonano ponownych remontów, ale trwały one już znacznie krócej. W roku 2008 Teatr Zdrojowy przeszedł remont elewacji zewnętrznej i dachu. W roku 2010 przeprowadzono prace konserwatorskie we wnętrzu sali teatralnej – odmalowano ścian i odświeżono wybrane elementów 24 karatowym złotem.

Wspomniałam, że Hala Spacerowa to jeden z dwóch oryginalnych najstarszych zabytków Szczawna. Drugi to Wieża Anny, która znajdziemy w Parku Zdrojowym. Wybudowano ją w 1818 roku na skalistej skarpie parku jako punkt widokowy. I w zasadzie spełnia tę funkcję do dziś.  W zasadzie, bo wejście na szczyt wieży, mimo że w latach dziewięćdziesiątych wieża była remontowa,  jest od dłuższego czasu niemożliwe.

Szczawno-Zdrój. Wieżą Anny w Parku Zdrojowym. Foto: Liliana Kołłątaj

Ale nadal można spojrzeć na panoramę okolic deptaku z kamiennego tarasu wieży. Rożnica wysokości zaledwie kilkunaście metrów, więc nie aż tak istotna. Pomysłodawcą ustawienia wieży był August Zemplin, założyciel jednego z sanatoriów w Szczawnie. Nazwę budowli nadano na cześć hrabiny Anny von Hochberg. W 1835 roku na wieży zamontowano zegar, który do dziś wybija pełne godziny.

Wieża Anny w Szczawnie-Zdroju. Zegar na wieży działa do dziś. Foto: archiwum internetowe

Współcześnie panarama z wieży nie oszałamia. Widać tylko sporo drzew i niewielki fragment historycznego centrum. Jednak w czasach, gdy realizowano pomysł tego punktu widokowego krajobraz przedstawiał się calkcał inaczej. Ze wzgórza widoczna była nawet góra Chełmiec.

Niegdyś z tarasu widokowego Wieży Anny oglądać można było całą okolicę Szczawna-Zdroju, aż po górę Chełmiec. Foto: archiwum internetowe

Przy elegankiej bramie do Parku Zdrojowego wita na Henryk Wieniawski, oczywiście ze skrzypcami w ręku. Jakżeby zresztą mogło być inaczej, skoro Mistrz patronuje Parkowi oraz Teatrowi Zdrojowemu. Brama do Parku nie zmieniła swego wyglądu od momentu swojego powstania.

Szczawno-Zdrój. Przed bramą do Parku Zdrojowego ustawiono pomnik Henryka Wieniawskiego. Foto: Liliana Kołłątaj

Szczawno-Zdrój. Brama Parku Zdrojowego na początku XX wieku.  W tle widoczna Wieża Anny. Foto: archiwum internetowe

Przy głównej alei Parku zwraca uwagę niewielki, ale malowniczy obiekt, którego konstrukcja i wygląd zdradzają historyczne pochodzenie. To zabytkowa budka meteorologiczna.

Szczawno-Zdrój. Zabytkowa budka meteorologiczna w Parku Zdrojowym. Foto: Liliana Kołłątaj

A do Parku Zdrojowego i na Wzgórze Gedymina najlepiej wybrać się w maju, gdy kwitną rododendrony.

Park Zdrojowy i Wzgórze Gedymina w Szczawnie-Zdroju.


Podoba Ci się ten artykuł? Będzie nam bardzo miło, jeżeli zostawisz ślad Twojej wizyty w postaci komentarza lub polubienia i zostaniesz stałym czytelnikiem tego bloga.



Zapraszamy także na nasze strony na Facebooku: https://m.facebook.com/warszawskierozmaitosci/ https://m.facebook.com/klubglobtroterawarszawa/


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close