ANIELIN Z GWIAZDĄ DAWIDA W TLE

Anielin. Cmentarz Żydowski. Foto: Liliana Kołłątaj

Wędrując po lesie na pograniczu Karczewa i Otwocka, ok. 1,5 km za miastem, można trafić na pozostałości dużego cmentarza żydowskiego. Nie ogrodzonego, otoczonego lasem, zagubionego wśród drzew i krzewów.

Anielin Cmentarz Żydowski 03
Cmentarz Żydowski w Anielinie. Foto Liliana Kołłątaj 

 

Anielin Cmentarz Żydowski 08
Anielin. Cmentarz Żydowski. Foto Liliana Kołłątaj

Pogranicze dwóch miejscowości, administracyjnie wchodzące w skład Karczewa, określane jest piękną nazwą Anielin. To tereny dawnego folwarku, założonego przez ród Kurtzów, zarządcy i właściciele w XIX wieku posiadłości i pałacu w pobliskim Otwocku  Wielkim. Jerzy Kurtz miał córkę, Anielę Wandę. Zmarł, gdy dziewczynka miała zaledwie 4 lata. Anielą opiekowała się najpierw matka, która jednak zmarła w 1842 r. Później opiekę nad dorastającą panną przejął stryj Karol Kurtz, a jego syn Jan Władysław poślubił dwudziestoletnią już kobietę w 1844 r. To właśnie Jan nazwał folwark jej imieniem. Po folwarku nie pozostał dziś żaden ślad i tylko nazwa miejsca o nim przypomina.

Otwock Wielki pałac
Pałac w Otwocku Wielkim. Foto Liliana Kołłątaj

Najłatwiej dotrzeć tam jednak od strony Otwocka, od strony ulicy Hrabiego, leśną drogą 200 m od ul. Andriollego. Przy skręcie w leśną drogę stoi drogowskaz, kierujący w stronę cmentarza.

Anielin Cmentarz Żydowski drogowskaz
Drogowskaz kierujący w stronę cmentarza stoi przy skrzyżowaniu ulicy Andriollego i leśnej drogi. Trochę zarośnięty, ale jeśli patrzy się uważnie, trudno nie zauważyć. Foto Liliana Kołłątaj

Dalej już ok. kilometra na piechotkę lub rowerem. Z zaparkowaniem samochodu przy wejściu w las też nie będzie problemu, bo miejsca przy ulicy jest pod dostatkiem.

Anielin Cmentarz Żydowski i Klub Globtrotera
Anielin.Cmentarz Żydowski i cykliści oraz piechurzy z Klubu Globtrotera. Foto: Liliana Kołłątaj.

Tak na marginesie: Anielin to świetny cel wycieczki rowerowej. To skraj rozległych Lasów Mazowieckich, po których świetnie jeździ się rowerem, a w okolicy nie brak ciekawostek, jak choćby jezioro Torfy, rezerwaty bagienne czy resztki fortyfikacji wojennych. A i do pałacu w Otwocku Wielkim niedaleko.

Anielin Cmentarz Żydowski i Klub Globtrotera
Cykliści Klubu Globtrotera w Anielinie. Głazy, które widać na pierwszym planie, określają obecnie granice cmentarza. Foto: Liliana Kołłątaj

Cmentarz założony został na początku XX wieku. Początkowo Żydzi otwoccy chowali swoich zmarłych na cmentarzu w Karczewie, należącym do tamtejszej gminy żydowskiej. Wraz z rozwojem Otwocka, w którym pracowało lub leczyło się wielu Żydów, pojawiła się konieczność zorganizowania  nowego, lokalnego cmentarza. Powstał on przy ówczesnej ulicy Hrabiego, na obrzeżach Karczewa.

Anielin Cmentarz Żydowski 07
Anielin. Cmentarz Żydowski. Foto Liliana Kołłątaj

 

Anielin Marlena Karczewska 01
Anielin. Cmentarz Żydowski. Foto: Marlena Karczewska

Chowano tutaj nie tylko zmarłych mieszkańców Otwocka, ale i osoby, które zmarły w Otwocku podczas leczenia. Dlatego też na wielu macewach można znaleźć inskrypcje wskazujące, że osoby, które tam spoczywają pochodziły czasem nawet z bardzo odległych miejsc.

Anielin Cmentarz Żydowski 05
Cmentarz Żydowski w Anielinie. Z napisu na macewie możemy dowiedzieć się, że zmarły pochodził aż z Wrocławia. Foto: Liliana Kołłątaj 

 

Anielin Cmentarz Żydowski 010
Anielin. Cmentarz Żydowski. Foto: Liliana Kołłątaj

W czasie II wojny światowej został zdewastowany przez Niemców. Z ponad dziesięciu tysięcy mieszkających tu Żydów ocalało około 400, którzy w większości emigrowali do Izraela. O pozostałości cmentarza nie było komu zadbać. Część macew i płyt grobowych rozszabrowała niestety po wojnie także okoliczna ludność, jako materiał budowlany. Zniszczenia powiększyły się w kolejnych latach w trakcie budowy linii energetycznej. Na terenie ok.1,7 ha przetrwało około 900 macew. Niektóre ledwie wystają z ziemi.

Anielin Cmentarz Żydowski 011
Anielin. Cmentarz Żydowski. Foto: Liliana Kołłątaj

 

Anielin Marlena Karczewska 02
Anielin. Cmentarz żydowski. Foto: Marlena Karczewska

Sytuacja zmieniła się dzięki nauczycielom z tutejszej szkoły, którzy zainteresowali się tym miejscem i zachęcili również swoich uczniów do prac przy oczyszczeniu cmentarza.
Obecnie teren przeszedł na własność gminy żydowskiej, która kontynuuje porządkowanie cmentarza przy współudziale młodzieży otwockiej, a także grup żydowskich ze Stanów Zjednoczonych, które przyjeżdżają tu wędrując śladami swoich przodków.

Anielin Cmentarz Żydowski 012
Anielin. Cmentarz Żydowski. Foto: Liliana Kołłątaj

Gdy mówimy o historii Żydów w Otwocku, trzeba pamiętać o tutejszym getcie, które było drugim co do wielkości w dystrykcie warszawskim. Zostało zlikwidowane 19 sierpnia 1942 r. W ciągu dwóch lat przez getto przeszło ok. 12 tys. mieszkańców miasta.  Do obozu zagłady w Treblince wywieziono ok. 7 tysięcy osób, a pozostałych zamordowano na miejscu. Przy ulicy Reymonta w Otwocku znajduje się mogiła około dwóch tysięcy Żydów, rozstrzelanych w sierpniu i we wrześniu 1942 r. przez niemieckich okupantów. Przypomina o tym Kamień Pamięci Żydów Otwockich. Każdego roku 19 sierpnia przy tym obelisku kończy się marsz, będący częścią uroczystości związanych z upamiętnieniem te tragiczne wydarzenia.


Podoba Ci się ten artykuł? Będzie nam bardzo miło, jeżeli zostawisz ślad Twojej wizyty w postaci komentarza lub polubienia i zostaniesz stałym czytelnikiem tego bloga.

Możesz zasubskrybować bloga i dostawać na maila informacje o nowych artykułach o Warszawie i o Polsce oraz o terminach spacerów i wycieczek Klubu Globtrotera.


Otrzymuj wiadomości o nowych treściach na blogu prosto na swoją skrzynkę pocztową

* * * 

Zapraszamy także na nasze strony na Facebookuhttps://m.facebook.com/warszawskierozmaitosci/ https://m.facebook.com/klubglobtroterawarszawa/


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close