19 lipca 2024 roku, o 11.15, minęło dokładnie 50 lat, gdy zegar na wieży Zamku Królewskiego w Warszawie odmierza czas swej powojennej historii.
Ta godzina nie jest przypadkowa.
17 września 1939 o 11.15 wskazówki zegara zatrzymały się podczas pożaru Zamku spowodowanego bombardowaniami.
W tym położeniu pozostały do roku 1944, gdy – w dniach 8. -13. września – Zamek został całkowicie zniszczony przez wojsko niemieckie.
19 lipca 1974 r. o 11.15 wskazówki zegara na wieży zamkowej ruszyły ponownie. Ale niestety już żadnego z tych, które odmierzały tam czas przez ponad 300 przedwojennych lat.
Pierwszy zegar pojawił się tam w roku 1622, zaraz po zakończeniu budowy Zamku.
Zegar został wykonany najprawdopodobniej przez warszawskiego zegarmistrza Jana Suleja, choć niektórzy przypisują to dzieło mistrzowi Gerardo Priami z Florencji.
Zegar wyposażono w dwa dzwony odlane przez gdańskiego ludwisarza Gerharda Bennincka. Jeden wybijał godziny, drugi kwadranse. I tak pozostało do dziś.
Zegar wraz z wieżą uległ zniszczeniu w 1656, w czasie najazdu szwedzkiego. Wieżę odbudowano w roku 1667. W zachowanych zapisach brak informacji o zegarze. Zważywszy jednak na rangę obiektu, można przypuszczać, że odbudowano go wraz z wieżą lub w krótkim czasie po jej ponownym ustawieniu.
W czasie odbudowy Zamku w latach siedemdziesiątych XX wieku powstał nowy zegar wieżowy. Jego mechanizm i wystrój zewnętrzny wykonał zespół członków Cechu Złotników, Zegarmistrzów, Optyków, Grawerów i Brązowników m. st. Warszawy, pracujący pod kierunkiem mistrzów zegarmistrzowskich: Władysława Zaleskiego i Eugeniusza Wójcika. Konstruktorem mechanizmu zegara był mgr inż. Marek Górski, absolwent Wydziału Mechaniki Precyzyjnej Politechniki Warszawskiej we współpracy z prof. dr. hab. inż. Zdzisławem Mrugalskim z tegoż Wydziału.
Projekt rekonstrukcji wystroju zewnętrznego, tzn. tarcz i wskazówek opracował zespół pracowników Instytutu Przemysłu Budowlanego Politechniki Warszawskiej pod kierunkiem prof. mgr. inż. arch. Stanisława Marzyńskiego.
Dzwony zegarowe, do wybijania godzin i kwadransów, wykonał w Węgrowie znany ludwisarz Antoni Kruszewski z synami.
Pracami, związanymi z wykonaniem i montażem mechanizmu zegara oraz zainstalowaniem go na wieży zamkowej kierował mistrz zegarmistrzowski – Władysław Zaleski, a wykonaniem tarcz zegarowych – zegarmistrz Jan Stefanek. Całość prac nadzorował prof. Zdzisław Mrugalski.
Mechanizm zegara składa się z ponad 1500 części, ważących ok. 459 kg.
Średnica tarczy zegara wynosi 282 cm, długość wskazówki godzinowej 174 cm, a minutowej 205 cm.
Zegar, jak dawniej, uzupełniają dwa dzwony umieszczone wewnątrz hełmu Wieży Zegarowej. Większy, godzinowy, waży 860 kg, mniejszy wybijający kwadranse waży 440 kg.
Informacje o odbudowie zegara i danych technicznych pochodzą ze strony https://rzemioslo.waw.pl/zegar-na-wiezy-zamku-krolewskiego-w-warszawie-historia-powstania/
Podoba Ci się ten artykuł? Będzie mi bardzo miło, jeżeli zostawisz ślad Twojej wizyty w postaci komentarza lub polubienia i zostaniesz stałym czytelnikiem tego bloga.
Możesz także zasubskrybować bloga i otrzymywać bezpośrednio na swoją skrzynkę pocztową informacje o nowych artykułach oraz o terminach spacerów historycznych i przyrodniczych, rajdów i wycieczek Klubu Globtrotera.
Klub Globtrotera Warszawa 