KRÓLEWSKIE KOZIENICE

Pałac w Kozienicach pod koniec XIX wieku. Foto: archiwum internetowe

Pałac w Kozienicach to jedno z tych miejsc na trasie do Janowca, które zwykle się omija. Zajrzeliśmy tam po raz pierwszy w trakcie jesiennego wypadu Klubu Globtrotera w październiku 2018 roku. Akurat w trakcie naszej wizyty, prowadzony był remont całego kompleksu. Trzeba było zatem wrócić po kilku latach, by zobaczyć efekty tych prac. Udało się to wiosną 2021 r., trochę ponad rok po ukończeniu renowacji. Lewa, oryginalna oficyna pałacu, po remoncie. Maj 2021. Foto Liliana Kołłątaj

Kompleks pałacowy w Kozienicach, którego pozostałości możemy oglądać obecnie,  ufundował król Stanisław August Poniatowski.
Nie była to jednak pierwsza budowla postawiona tutaj przez polskich władców.
Kozienice, będące pierwotnie uposażeniem zakonu norbertanek płockich, od 1429 r. przeszły na własność królewską. Stało się tak dzięki okolicznym, obfitującym w zwierzynę kniejom i łowieckim pasjom Władysława Jagiełły. Monarcha ów, odbywający częste peregrynacje z Krakowa na rodzinną Litwę upatrzył sobie Kozienice jako jedno z miejsc dłuższych popasów w podróży. Z tego powodu zbudowano tu drewniany myśliwski dworek, który wykorzystywany był także przez późniejszych władców Polski. Tu przyszedł na świat Zygmunt Jagiellończyk, syn Kazimierza Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki, wnuk Władysława Jagiełły, szesnastowieczny polski monarcha, znany jako Zygmunt I Stary. Fakt ten upamiętniono obeliskiem ustawionym w parku, w alejce na prawo od głównej bramy wjazdowej. Postument godzien jest uwagi, jako że to jeden z najstarszych i największych zachowanych obelisków w Polsce i jednocześnie jeden z najstarszych oryginalnych elementów otoczenia pałacu. Ostatnio podczas remontu pałacu także obelisk doczekał się renowacji.

Kozienice. Obelisk upamiętniający narodziny Zygmunta Jagiellończyka.
Kozienice. Obelisk upamiętniający narodziny Zygmunta Jagiellończyka, znanego później jako Zygmunt I Stary. Foto Liliana Kołłątaj

Kozienice. Tablica informacyjna przy obelisku
Tablica przy obelisku informuje o jego historii. Foto Liliana Kołłątaj

Kiedy dwór ów chylił się ze starości, na potrzeby innego miłośnika łowów, Augusta III, wybudowano w początkach XVIII w. nowy budynek o podobnym przeznaczeniu.
Tak więc pałac Stanisława Augusta Poniatowskiego był już chronologicznie trzecią królewską rezydencją w Kozienicach.

Pałac w Kozienicach w roku 1937. Foto: fotopolska.eu

Po opuszczeniu pałacu przez króla Stasia i po upadku powstania listopadowego car Mikołaj I nadał dobra kozienickie generałowi lejtnantowi Iwanowi Dehnowi, twórcy warszawskiej Cytadeli. Pozostawały one w rękach Dehna oraz jego krewnych i spadkobierców do wybuchu I wojny światowej. Kwatera grobowa rodziny Dehnów zachowała się do dziś w parku przypałacowym.

Grobowiec Dehnów w Kozienicach
Grobowiec Dehnów w Kozienicach. Foto Liliana Kołłątaj

Ostatnia z nich, Olga von Larska, wnuczka generała, realizując swe arystokratyczne ambicje przebudowała siedzibę w modnym wówczas stylu renesansu francuskiego.

Pałac w Kozienicach w roku 1938. Foto: fotopolska.eu

Pałac nie dotrwał w całości do naszych czasów.
We wrześniu 1939 r. pałac oraz prawa oficyna zostały spalone przez niemieckich żołnierzy. Ocalała jedynie lewa oficyna będąca dziś siedzibą Muzeum Regionalnego.

Pałac w Kozienicach we wrześniu 1939, podpalony przez wojsko niemieckie. Foto: archiwum internetowe

Pałac w Kozienicach po zniszczeniu przez Niemców we wrześniu 1939 r. Foto: fotopolska.eu

W latach sześćdziesiątych w miejscu pałacu wzniesiono budynek administracyjny, a w latach dziewięćdziesiątych prawą oficynę.
Budynki te odbiegają od pierwowzorów (co można porównać na zdjęciach), stanowią jednak przestrzenne wypełnienie dawnego założenia architektonicznego.

Pałac w Kozienicach przed remontem. Foto: archiwum internetowe

W trakcie remontu kompleksu pałacowego, w latach 2018-2020, w lewym, zachowanym skrzydle, w którym mieści się muzeum, przywrócono elementy dawnych dekoracji, nadając mu wygląd z końca XIX wieku.

Kozienice. Pałac.
Lewa, zachowana oficyna pałacu w Kozienicach, przed remontem. Foto: archiwum internetowe

Kozienice. Pałac
Lewe, zachowane skrzydło pałacu w Kozienicach, po remoncie. Foto Liliana Kołłątaj

Po renowacji zabudowania kompleksu pałacowego lśnią bielą i na pierwszy rzut oka wyglądają bardzo autentycznie. Dopiero, gdy przyjrzeć się dokładniej, zauważymy znaczne różnice w ogólnej konstrukcji i detalach, czy raczej ich braku w prawym skrzydle i gmachu głównym. To oczywiste skutek zniszczeń wojennych. Te dwa budynki zostały zbudowane po wojnie praktycznie od podstaw, bez większej dbałości o wierność historyczną. Zadecydowało funkcjonalne przeznaczenie odbudowanych gmachów – ulokowano w nich urzędy miejskie. Decyzję o budowie podjęto w latach pięćdziesiątych, faktyczne działania rozpoczęto w 1957 r., zakończono w 1961.

Kozienice. Gmach główny pałacu
Gmach główny kompleksu pałacowego, po remoncie, maj 2021. Obecnie mieści się tu Urząd Miasta. Foto Liliana Kołłątaj

Kozienice. Pałac - Urząd Skarbowy.
Prawa, wybudowana od nowa oficyna kompleksu pałacowego. Jesień 2018. Obecnie mieści się w niej Urząd Skarbowy. Foto Liliana Kołłątaj

Szkoda tylko, że nie udało się nam obejrzeć palacu odbijającego się w lustrze basenu-fontanny. W sytuacji, gdy zagłębienie lśni szarością betonu, a nie wodą, dość humorystyczne wrażenie sprawia ustawiona przy nim tabliczka z zakazem kąpieli.😉 

Kozienice, pałac.
Do pełnego blasku brakuje tylko uruchomienia fontanny, po zimie dość długiej w roku 2021. Foto Liliana Kołłątaj

Z dawnego zespołu pałacowego zachowały się do naszych czasów:
– dawna wozownia i stajnia połączone w jeden zespół z obiektem dawnej oficyny kuchennej ,
– wieża (prawdopodobnie przełom XIX i XX w.),
– kamienne schody od strony parku (z poł. XIX w.),
– dwa cokoły pod rzeźby myśliwskie (z 2. poł. XVIII w.),
– cokoły z dwoma XIX-wiecznymi wazonami,
– cztery XIX-wieczne słupy bramy wjazdowej,
– osiem kolumn oświetleniowych,
– basen z kamiennym obmurowaniem.
Większość tych obiektów od razu rzuca się w oczy, gdyż różnią się kolorystyką i materiałem, z którego zostały wykonane.

Kozienice. Pałac. Oryginalne pozostałości
Oryginalne historyczne pozostałości przy pałacu w Kozienicach. Foto Liliana Kołłątaj

Przy alejce prowadzącej od bramy wjazdowej znajdziemy też tablice z planem miasta oraz informacjami o historii Kozienic, mniej więcej do czasów współczesnych.

Kozienice. Tablice informacyjne w parku przypałacowym
Tablice informacyjne w parku przypałacowym. Foto: Liliana Kołłątaj

1620896819461

Jak zawsze pięknie o każdej porze roku prezentuje się także rozległy przypałacowy park z pomnikiem Jagiełły i rekonstrukcją mostu łyżwowego, o których przeczytacie w oddzielnym artykule ➡️ JAGIEŁŁO W KOZIENICACH I JEGO STRATEGICZNY MOST

Kozienice. Replika fragmentu mostu łyżwowego Jagiełły

Opracowanie: Liliana Kołłątaj

Bardziej szczegółowe informacje znajdziecie w artykułach, z których zaczerpnęłam podstawowe wiadomości:  https://www.kozienicepowiat.pl/54-powiat-kozienice/dziedzictwo-kulturowe/zabytki/kozienice/809-zespol-palacowo-parkowy-w-kozienicach.html 

oraz

http://www.muzeum-kozienice.pl/historia-muzeum-i-jego-siedziby.html 



.

Podoba Ci się ten artykuł? Będzie nam bardzo miło, jeżeli zostawisz ślad Twojej wizyty w postaci komentarza lub polubienia i zostaniesz stałym czytelnikiem tego bloga.



Zapraszamy także na nasze strony na Facebooku: https://m.facebook.com/warszawskierozmaitosci/ https://m.facebook.com/klubglobtroterawarszawa/


5 myśli w temacie “KRÓLEWSKIE KOZIENICE

  1. Jerzy Wojtkowski 12/05/2020 — 20:24

    Gratuluję ! Wspaniały zbór wiadomości o Kozienicach i okolicy ( Królewskie Źródła) , duuużo więcej wiadomości niż na stronie Miasta- przekażę Burmistrzowi , jest Wydział Promocji.. Dobre zdjęcia , wiedza historyczna.
    Ja tu ,,wpadłem ” na 3 latu stażu w Elektrowni ,,Kozienice” po MEiL-u – 1973- a zostałem do emerytury . Też fotografuję, moja wystawa zdjęć z budowy bloków 500 MW- odwiedziła nawet Muzeum ,,Solidarności”- pamiętacie, dawne Lenina.. Jeśli podacie adres- podzielę się tymi zdjęciami i innymi .

    Polubienie

  2. Miło nam. Staramy się, aby artykuły, jak to się mówi: trzymały poziom.
    Blog jest prowadzony przez przewodników miejskich i terenowych, pilotów wycieczek i innych pasjonatów turystyki. Bez wątpienia ma to wpływ na treść wpisów.
    Nasz adres mailowy: klubglobtrotera@gmail.com
    Pozdrawiam serdecznie
    Liliana Kołłątaj

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close