Po Podkowie Leśnej wędrowaliśmy już wiele razy. Całkiem niedaleko znajduje się inna ciekawa osada – Otrębusy. To także świetne miejsce na weekendowy spacer. Tam właśnie wybierzemy się w czerwcową niedzielę. W trakcie kilkugodzinnej wędrówki poszukamy śladów historii, ale zerkniemy też na obiekty bardziej współczesne, które również zasługują na uwagę.
OTRĘBUSY
DWOREK TOEPLITZÓWKA
Pierwsze pisane informacje o Otrębusach pochodzą z 1417 r. Wiadomo że były wówczas wsią szlachecką. W 1874 r. folwark Otrębusy obejmował ok. 430 hektarów ziemi.
Na przełomie XIX i XX w. rozpoczęła się parcelacja majątku. W 1902 roku zasadniczą jego część (w sumie ok. 50 hektarów) wraz z pałacykiem nazywanym też często dworkiem, kupiła Elżbieta Hamburger. Jej włości wpisano do księgi hipotecznej jako Folwark Elżbietówka.
W roku 1919 od kolejnego właściciela, Piotra Uklańskiego, posiadłość kupił Teodor Toeplitz, jeden z twórców i późniejszy prezes Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej, syn Bonawentury Toeplitza, warszawskiego przemysłowca, jednego z dyrektorów słynnej firmy Lilpop, Rau i Loewenstein. Stojący w Otrębusach dworek został przebudowany w latach dwudziestych XX wieku. W kolejnych latach odbywały się tu zebrania władz WSM, spotkania towarzyskie wybitnych warszawskich architektów i urbanistów. To tu dzieciństwo i młodość spędził znany dziennikarz Krzysztof Teodor Toeplitz, wnuk Teodora, prawnuk Bonawentury.
W trakcie II wojny światowej majątek był pod zarządem niemieckim, a w pałacyku stacjonował niemiecki sztab. Pod koniec wojny mieścił się tu sztab radziecki, a później polski sztab pułku samochodowego.
Według oficjalnej wersji do Toeplitzów posiadłość należała do roku 1950, kiedy to zrzekli się jej na rzecz Zespołu Pieśni i Tańca „Mazowsze”. Jednak faktycznie już w roku 1944 nastąpiło wywłaszczenie w efekcie dekretu Bieruta.
W roku 1950 zaczęła w dworku funkcjonować poczta, która działa tam do dziś, a od roku 1957 także biblioteka publiczna, również nadal funkcjonująca.
W latach sześćdziesiątych XX wieku teren przeszedł w zasób urzędu gminnego w Otrębusach, a od roku 1975 należy do Gminy Brwinów.
Niedawno dworek został wyremontowany i obecnie jest drugim po Karolinie ważnym obiektem kulturalnym na mapie Otrębus. Niestety rewitalizacja nie objęła parku wokół dworku.
KOŚCIÓŁ OGRÓD W OTRĘBUSACH
Kościół parafialny NMP Matki Kościoła w Otrębusach to budowla o krótkiej, ale ciekawej historii. Choć nie jest obiektem zabytkowym, warto do niego zajrzeć. Powstał na prywatnym gruncie, wykupionym i podarowanym przez Krystynę i Macieja Janczaków. Można powiedzieć, że stał się realizacją marzeń księdza Leona Kantorskiego, ówczesnego proboszcza parafii w Podkowie Leśnej oraz księdza Andrzeja Lepianki, pierwszego proboszcza parafii w Otrębusach. To nie byli zwykli duchowni. To byli inicjatorzy życia społecznego i kulturalnego swoich parafii.
Kościół zbudowano latach 90. XX wieku. Dzieło zmarłego w trakcie budowy księdza Lepianki dokończył z nie mniejszym entuzjazmem kolejny proboszcz, ksiądz Henryk Bartuszek, również człowiek niezwykle energiczny i zasłużony dla Otrębus. Autorami ostatecznego, ciekawego i oryginalnego projektu było młode wówczas małżeństwo z Piastowa – świeżo upieczeni absolwenci Politechniki Warszawskiej – Anna i Wojciech Kawęczyńscy. Właściwie nawet studenci, jako że była to ich praca dyplomowa Wizytówką kościoła jest otaczający go ogród, najwyraźniej inspirowany Kościołem – Ogrodem w Podkowie Leśnej (w sumie nic dziwnego, skoro świątynia w Otrębusach powstała z inicjatywy podkowiańskiego proboszcza). Koncepcja, założenie oraz pielęgnacja ogrodu to w dużej mierze zasługa księdza Bolesława Bolka, proboszcza parafii w latach 2007-2025, oczywiście przy ogromnym wsparciu parafian. To właśnie z jego inicjatywy teren wokół kościoła został zagospodarowany w sposób parkowy.
KAROLIN – MATECZNIK „MAZOWSZA”
Ostatnim punktem naszej wędrówki po Otrębusach będzie wizyta w słynnym Mateczniku zespołu „Mazowsze”.
Tu – po krótkim wspólnym spacerze, podczas którego poznamy historię tego miejsca – nastąpi zakończenie wspólnej wędrówki. Teren parku jest bowiem dość rozległy i malowniczy, a zbiory muzealne na tyle bogate i urozmaicone, że trudno przecyzyjnie określić, jak wiele czasu potrzeba na obejrzenie wszystkiego. Toteż zostawiamy w tym zakresie pełną dowolność i decyzję w gestii turystów.
Powrót z Karolina do Warszawy nie jest skomplikowany, gdyż wystarczy wrócić na przystanek WKD w Otrębusach, z którego co 20 minut odjeżdżają pociągi na dworzec WKD ŚRÓDMIEŚCIE.
Otrębusy wielu osobom kojarzą się z Karolinem i z siedzibą regionalnego zespołu pieśni i tańca „Mazowsze”. Skojarzenie jest jak najbardziej prawidłowe, bo choć osada liczy prawie 3000 mieszkańców i rozciąga się na znacznej przestrzeni po obu stronach torów WKD, to jednak Karolin stanowi znaczną część tego obszaru.
Na wprost wejścia stoi przedwojenny pałacyk, który w pierwszych latach istnienia zespołu był jego główną siedzibą. Poźniej obiektów na terenie parku przybyło, zyskały one różne funkcje i życie zespołu rozprzestrzeniło się po całym parku. Obecnie zabytkowy pałacyk zajmuje głównie muzeum poświęcone zagadnieniom etnograficznym. Możemy tu obejrzeć stroje regionalne, a także historyczne z różnych stron Polski, popatrzeć na filmach na tańce ludowe i salonowe, posłuchać brzmienia rozmaitych instrumentów i pieśni regionalnych.
Wstęp do muzeum jest płatny, bilet normalny: 20 zł.
Termin w roku 2026:
6 czerwca 2026, sobota
* * *
Dla grup zorganizowanych (min.10 osób) – termin do uzgodnienia
* * *
Spotkanie grupy: godz. 11.40 na przystanku WKD Otrębusy.
* * *
Spacer jest bezpłatny. Ale jeśli spacer i opowieści spodobają się Wam, przewodniczka nie obrazi się za sute gratyfikacje. 🙂
Przeznaczam je na przygotowanie dla Was kolejnych ciekawych propozycji.
* * *
Zgłoszenia nie są obowiązkowe, ale przydatne dla osób zbierających punkty na Kartę Globtrotera.
* * *
Zgłoszenia przyjmuję tradycyjnie na adres mailowy: klubglobtrotera@gmail.com lub poprzez poniższy formularz zgłoszeniowy
👇👇👇
Pociąg WKD skorelowany z godziną rozpoczęcia spaceru odjeżdża z Dworca WKD Śródmieście (nie mylić z Dworcem Śródmieście KM i SKM) o godz. 11.00.
W niedziele kasa na dworcu WKD jest zamknięta.
Bilety można kupić przez internet na stronie WKD (trzeba mieć konto) lub w biletomacie w pierwszym wagonie kolejki. Są to bilety czasowe, strefowe. Otrębusy to III strefa. Należy je skasować w kasowniku pociągu.
Posiadacze dwustrefowej karty miejskiej kupują bilety od stacji Warszawa Salomea (i na tej stacji kasują).
* * *
Bilet normalny – w jedną stronę – z WKD ŚRÓDMIEŚCIE kosztuje 8 zł, z WKD WARSZAWA SALOMEA (koniec warszawskiej strefy biletowej) – 6,30 zł.
* * *
Podobają Ci się moje pomysły tras zwiedzania? Będzie mi bardzo miło jeżeli zostawisz ślad Twojej wizyty w postaci komentarza lub polubienia i zostaniesz stałym czytelnikiem tego bloga.
Możesz także zasubskrybować bloga i otrzymywać bezpośrednio na swoją skrzynkę pocztową informacje o nowych artykułach oraz o trasach i terminach spacerów historycznych, rajdów i wycieczek Klubu Globtrotera.
Klub Globtrotera Warszawa 
1 myśl w temacie “OD TOEPLITZÓWKI DO ROZTAŃCZONEGO MATECZNIKA. Spacer z przewodnikiem”