PAŁAC SAPIEHÓW czy KOSZARY CZWARTAKÓW?

Dawny pałac Sapiehów. Foto: Liliana Kołłątaj
Dawny pałac Sapiehów. Foto: Liliana Kołłątaj

Na Nowym Mieście, przy ulicy Zakroczymskiej, pośród przeciętnych kamienic, stoi budowla, która zaskakuje swą wielkością i estetyką.
To dawny pałac Sapiehów, zwany też koszarami sapieżyńskimi lub koszarami Czwartaków. Jako że ów ród możnowładców lubił otaczać się przepychem za czasów swych pierwszych właścicieli był to jeden z najpiękniejszych, najbogatszych i najznakomitszych domów stolicy, słynny z przyjęć, uczt i świetnego towarzystwa.
Pałac został zbudowany w latach 1731–1746 w stylu barokowym, według projektu Jana Zygmunta Deybla, dla kanclerza wielkiego litewskiego Jana Fryderyka Sapiehy.

z18010901qjan-fryderyk-sapieha
W 1817 roku pałac będący już w złym stanie kupiła od Sapiehów Komisja Rządowa Wojny Księstwa Warszawskiego. W latach 1818–1820 obiekt został przebudowany w stylu klasycystycznym na Koszary Sapieżyńskie.

Pałac Sapiehów po przebudowie na koszary. Ok. 1824 r.
Pałac Sapiehów po przebudowie na koszary. Ok. 1824 r.

Przebudowa w dużym stopniu spowodowała zniszczenie bogato zdobionych rokokowych elewacji.
Od 1820 roku do Powstania Listopadowego mieściły się tu koszary dowództwa i I batalionu Czwartaków, czyli 4. Pułku Piechoty Liniowej, który wybitnie zasłużył się w powstaniu 1830 roku. Zostało to upamiętnione tablicą w pobliżu wejścia.

img_20151024_213256-01

Tablicę zamontowano już dwudziestoleciu międzywojennym, przypuszczalnie w 1930 roku, w rocznicę powstania. Wprawdzie oryginał nie dotrwał do naszych czasów, ale została ona zrekonstruowana i wisi w poprzednim miejscu.
Po powstaniu listopadowym, aż do ucieczki Rosjan z Warszawy w 1915 roku, znajdowały się tu koszary wojsk rosyjskich.
W dwudziestoleciu międzywojennym w pałacu działała filia Głównego Wojskowego Szpitala Ujazdowskiego, przemianowanego w 1922 na 1. Szpital Okręgowy im. Marszałka Józefa Piłsudskiego. Trudno uwierzyć, ale budynek w owych czasach zupełnie nie przypominał pięknej magnackiej rezydencji. Po latach użytkowania przez żołnierzy i dostosowywania do potrzeb wojska stał się szarą, brzydką budowlą, bardziej przypominającą więzienie niż nawet koszary.
W 1944 roku pałac i szpital zostały zniszczone przez Niemców.

Pałac Sapiehów w dwudziestoleciu międzywojennym, początkowo koszary, następnie szpital.
Pałac Sapiehów w dwudziestoleciu międzywojennym, początkowo koszary, następnie szpital.

W latach 1950–1955 pałac został odbudowany według oryginalnych planów Jana Fryderyka Deybla z XVIII w. Rekonstrukcją kierowała Maria Zachwatowicz. Dekoracje wykonywali między innymi studenci warszawskiej ASP. Warto zwrócić uwag na szczegóły, a zwłaszcza na wspaniały tympanon z Ateną i flagami.

Od roku 1972 obiekt pełni funkcje edukacyjno-wychowawcze. Od 2005 roku mieści się tu Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Słabosłyszących.

Dawny pałac Sapiehów. Fronton i tympanon z Ateną i flagami. Foto: Liliana Kołłątaj
Dawny pałac Sapiehów. Fronton i tympanon z Ateną i flagami. Foto: Liliana Kołłątaj

***

***

***

Mili Czytelnicy

Blog Klubu Groblotera jest przedsięwzięciem non profit korzystającym z hostingu w domenie WordPress. Redakcja bloga nie odpowiada za rodzaj i treść reklam zamieszczanych pod artykułami.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close