WARSZAWSKA NIKE

IMG_20160118_172654Oficjalnie nosi nazwę „Pomnik Bohaterów Warszawy lat 1939-45”. Tak głosi napis na cokole. Ale mało kto używa tej nazwy. Popularnie mówi się Warszawska Nike – od rzeźby stojącej na postumencie.

Nike usytuowana jest obecnie przy Trasie W-Z w Warszawie, w pobliżu tunelu pod Starym Miastem, nieopodal dwóch reprezentacyjnych placów Warszawy – Teatralnego (gdzie zresztą stała przez wiele lat) i Bankowego.  Moda wędrowania, charakterystyczna dla warszawskich pomników nie ominęła i tego monumentu.

IMG_20160118_180333

IMG_20160118_180556

Dla części warszawiaków jest to pierwszy pomnik Powstania Warszawskiego, którym zresztą miał być, zanim zmieniły się ustalenia dotyczące jego nazwy i symboliki.

O upamiętnieniu Powstania Warszawskiego w czasach stalinizmu nie mogło być mowy. Powstanie było tematem zakazanym i niepoprawnym politycznie. Dopiero październikowa „odwilż” z 1956 r. dała możliwości podjęcia tematu. Warszawiacy zareagowali entuzjastycznie na pomysł upamiętnienia powstania. Zawiązano Komitet Budowy Pomnika, który zebrał ogromną na owe czasy sumę ponad 7 mln zł. Przedsięwzięciu patronował dziennik „Życie Warszawy”. W oficjalnych informacjach nigdy jednak nie pojawiała się nazwa: pomnik Powstania Warszawskiego.

4832-warszawska-nike-5

4834-warszawska-nike-5

30 lipca 1956 roku Stołeczna Rada Narodowa podjęła decyzję o budowie Pomnika Bohaterów Warszawy. Gdy podano oficjalną nazwę warszawiacy poczuli się oszukani. Idea i nazwa oczywiście były słuszne, ale w zamiarach to przecież nie chodziło o tak szerokie ujęcie tematu.

IMG_20160118_175353

Konkursy na projekt pomnika i ostre kontrowersje wokół  propozycji trwały kilka kolejnych lat. Ostatecznie zwyciężyła wizja Mariana Koniecznego, artystycznego wychowanka Xawerego Dunikowskiego, przedstawiająca grecką boginię zwycięstwa jako symbol walczącej Warszawy. Nike z dramatycznie rozwianymi na wietrze włosami, w prawym ręku wzniesionym nad głową trzyma miecz, zaś lewą ręką wyciągniętą w górę przed siebie z otwartą dłonią, jakby zatrzymuje i odpycha najeźdźców. Nike była pierwszą rzeźbą tego rzeźbiarza i do dziś pozostaje jego najbardziej znanym dziełem.

Rzeźba została odlana w Gliwickich Zakładach Urządzeń Technicznych. Monument przewieziono ze Śląska do Warszawyna Dworzec Gdański w dwóch częściach na specjalnych platformach kolejowych.

IMG_20160118_174856

Warszawska Nike o obfitych i ekspresyjnych kształtach dorosłej kobiety ma twarz dziewczynki, gdyż rysów użyczyła rzeźbie kilkunastoletnia córka autora. To jeden z największych pomników warszawskich.

Posąg wykonany jest w brązie, ma wagę 10 ton, 7 metrów wysokości i 6 metrów długości. Potężny miecz liczy 2 metry długości i waży 1000 kilogramów. Aby nie złamały go podmuchy wiatru, umieszczono w nim stalowe pręty. Według zamysłu autora Nike miała stać na 25-metrowym cokole. Budując pomnik postanowiono jednak cokół obniżyć. W efekcie potężny posąg stanął na zaledwie 6-metrowym postumencie, co oczywiście mocno zmieniło proporcje całości i spowodowało nieco  przytłaczające wrażenie. Wiele osób wspomina, że pomnik budził w nich lęk.

4833-warszawska-nike-5

Pomnik odsłonięto 20 lipca 1964 roku na Placu Teatralnym, przed Teatrem Wielkim. Planowaną datę odsłonięcia przesunięto z 1 sierpnia, aby nie kojarzył się z powstaniem.

IMG_20160118_180057.jpg

Gdy podjęto decyzję o odbudowie Pałacu Jabłonowskich, dawnego Ratusza Warszawy, powstała konieczność przeprowadzki pomnika.

14 listopada 1995 roku pomnik został zdjęty z cokołu i umieszczony na zapleczu budowy Pałacu Jabłonowskich. 15 grudnia 1997 przeniesiono rzeźbę w rejon Trasy W-Z, na placyk przy Nowym Przejeździe, umieszczając ją tym razem na nowym, wyższym cokole.  14-metrowy cokół jest pusty w środku. Wewnątrz znajdują się schody, którymi można w razie potrzeby, np. remontu,  dostać się do pomnika.

IMG_20160118_172115

Obecnie Nike patrzy na Warszawę z wysokości 14 metrów, co zdecydowanie poprawia proporcje rzeźby i nadaje posągowi jeszcze więcej ekspresji.

***

Opracowanie: Liliana Kołłątaj

Foto aktualne: Liliana Kołłątaj

Zdjęcia pomnika pochodzące z dawnych wydawnictw,  z czasów, gdy Nike stała na Placu Teatralnym, udostępnili ze swoich prywatnych archiwów przewodnicy warszawscy, za co serdecznie dziękuję.

 


Podobał Ci się artykuł? Będzie nam bardzo miło, jeżeli zostawisz ślad Twojej wizyty w postaci komentarza lub polubienia i zostaniesz stałym czytelnikiem tego bloga. Jeśli chcesz dostawać informacje o nowych artykułach na blogu kliknij >obserwuj< na stronie głównej. Zapraszamy także na nasze strony na Facebooku:  https://www.facebook.com/warszawskierozmaitosci/ https://www.facebook.com/klubglobtroterawarszawa/



***

***

***

Mili Czytelnicy

Blog Klubu Groblotera jest przedsięwzięciem non profit korzystającym z hostingu w domenie WordPress. Redakcja bloga nie odpowiada za rodzaj i treść reklam zamieszczanych pod artykułami.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close