BROCHÓW. KOŚCIÓŁ ŚW. ROCHA

Kościół w Brochowie widziany znad Bzury. Foto: Liliana Kołłątaj

Brochów.
Odwiedziliśmy to miejsce z Klubem Globtrotera w marcu 2017 r. Oczywiście głównym punktem wizyty był okazały i piękny kościół nad Bzurą.

Mazowsze z Klubem Globtrotera. Z wizytą w Brochowie. Foto: Teresa Cieplechowicz
IMG_20170312_095839-01
Kościół w Brochowie widziany znad Bzury. Foto: Liliana Kołłątaj

Kościół w Brochowie to nie tylko jeden z najstarszych, średniowiecznych obiektów sakralnych na Mazowszu. To także jeden z niewielu w Polsce i w Europie, łączących funkcje religijne i – w miarę potrzeby – obronne.

Kościół św.Rocha. Widok od strony rynku osady. Foto: Liliana Kołłątaj
Kościół św.Rocha w Brochowie i statua św.Rocha. Foto: Liliana Kołłątaj
Kościół obronny w Brochowie. Foto: Teresa Cieplechowicz

Kościół powstał w roku 1113, jako kościół drewniany. W ro­ku 1331 drewnianą świątynię zastąpił kościół murowany wystawiony z fundacji książąt mazowieckich. Według legendy kościół zbudował rycerz Andrzej z Dinheim, który po­cząt­ko­wo prze­by­wał tu­taj w cha­rak­te­rze jeń­ca po bit­wie pod Płow­ca­mi, a póź­niej został go­spo­da­rzem tych ziem, pojąwszy za żonę córkę kasztelana.

Kościół w Brochowie na rycinie F.Brzozowskiego, z poł. XIX w.
Kościół w Brochowie na rycinie z poł.XIX w. Tygodnik Ilustrowany, 1860 r

Wielka rozbudowa nastąpiła po roku 1551,  z polecenia woj­skie­go war­szaw­skie­go Ja­na Bro­chow­skie­go. Prace prowadził włoski murator Ja­n Bap­tys­ta, bu­dow­ni­czy m.in. war­szaw­skie­go Barbakanu i autor przebudowy kolegiaty w Pułtusku. Do istniejącej budowli dodano dwie nawy boczne oraz narożne wieże ob­ron­ne, połą­czo­ne ze so­bą biegnącym nad nawami bocznymi gankiem strzeleckim. Rozbudowę ukończono już po śmier­ci fun­da­to­ra, około dziesięć lat później.

Kościół św.Rocha w Brochowie. Fragment murów obronnych z basztą. Foto: Liliana Kołłątaj

W dobrym stanie, pod opieką możnych, odnawiany i konserwowany, kościół przetrwał do 1863 r. Wszelkie naprawy i renowacje pokrywane były ze środków po­cho­dzą­cych ze spec­jal­ne­go fun­du­szu zasilanego dochodami ze wsi Plecewice, należącej do dziedziców Brochowa. Po powstaniu styczniowym w 1863 r. fundusz ten został zlikwidowany i odtąd kościół mógł liczyć jedynie na opiekę ze strony lokalnego ziemiaństwa. Te kilka wieków oczywiście zaznaczyło się także w historii Brochowa i kościoła, co przypominają kamienie pamiątkowe.

Brochów. Kościół św.Rocha. Byliśmy, jesteśmy, będziemy. 1113-2013. Obelisk pamiątkowy na tle murów obronnych iż basztą. Foto: Liliana Kołłątaj
Brochów. Kamień pamiątkowy obok kościoła.
Foto: Katarzyna Witkowska
Z Brochów. Pamiątki historii. Foto: Katarzyna Witkowska
Kościół św. Rocha po zniszczeniach w czasie I wojny światowej.
Kościół św. Rocha po zniszczeniach w czasie I wojny światowej.

W wyniku walk rosyjsko-pruskich toczonych nad Bzurą w la­tach 1915-16 kościół uległ zniszczeniu. Bu­dow­la spłonęła, runęło sklepienie, bezpowrotnie przepadły wystrój i wyposażenie wnętrz. O­ca­la­ła je­dy­nie część murów, pojedyncze rzeźby, kilka mniejszych obrazów oraz kamienne tablice.

W dwudziestoleciu międzywojennym obiekt poddano rekonstrukcji pod kierunkiem architektów Ja­ro­sła­wa Wojciechowskiego i Tymoteusza Sawickiego, którzy przy odbudowie do tra­dyc­ji hi­sto­rycz­nej dodali co nieco z modnego wówczas art deco.

Kościół po odbudowie, po zniszczeniach I wojny światowej

We wrześniu 1939 r. kościół ponownie znalazł się w zasięgu og­nia i po­cis­ków Bitwy nad Bzurą i ponownie mocno ucierpiał.  Odbudowano go pospiesznie i niezbyt dokładnie w latach 1946-49, nie odtwarzajacą wnętrza. W ok­re­sie PRL-u, pozbawiony opieki i dotacji, ulegał on powolnej de­gra­da­cji,  pojawiły się pęknięcia w murach, pęczniały zawilgocone tynki, zawaleniem groził dach.

Brochów. Otoczenie kościoła po renowacji w latach dziewięćdziesiątych. Foto: Katarzyna Witkowska

Obecny wygląd świątyni odbiega nieco od dawnego oryginału. To efekt powojennej odbudowy, prac remontowych w latach dziewięćdziesiątych XX wieku oraz gruntownej res­tau­ra­cji w latach 2008-09 , która przywróciła  wnętrzu dawną dekoracyjność. Cementowe stropy i puste, malowane na biało ścia­ny pokryto wielobarwną polichromią odtworzoną w oparciu o odkryte podczas remontu relikty re­ne­san­so­wej ma­la­tu­ry.

Wnętrze kościoła św.Rocha w Brochowie. Foto: Teresa Cieplechowicz
Renowacja wnętrza kościoła św.Rocha w Brochowie. Zestawienie materiałów archiwalnych i zdjęć współczesnych.   Foto:Ewa Rąpca, grafika: Liliana Kołłątaj
Kościół św.Rocha w Brochowie. Odtworzone polichromie we wnętrzu. Foto: Ewa Rąpca

A ponadto…
Kościół parafialny p.w. św. Rocha w Brochowie był szczególnie ważnym miejscem zwią­za­nym z ro­dzin­ną historią zamieszkałych w pobliskiej Żelazowej Woli Chopinów. W jego murach 2 czerwca 1806 ro­ku od­był się ślub Mikołaja Chopina z Teklą Justyną z Krzyżanowskich; także tutaj w Wiel­ka­noc 1810 ro­ku och­rzczo­no ich syna – Fryderyka Franciszka. Zachowały się wpisy z księgi me­try­kal­nej i me­try­ki chrztu.

Tablica w kościele św. Rocha w Brochowie upamiętniająca związki rodziny Chopinów z kościołem. Foto: Teresa Cieplechowicz
Kościół św Rocha w Brochowie. Kopia dokumentów chrztu Fryderyka Chopina. Foto: Teresa Cieplechowicz
Kopia dokumentu zawarcia małżeństwa rodziców Fryderyka Chopina. Foto: Teresa Cieplechowicz

Ciekawostką wsi jest także sama rzeka – Bzura ze swoimi malowniczymi rozlewiskami, które w dużej mierze są zasługą bobrów.

Brochów. Rozlewiska Bzury. Foto: Ewa Rąpca
Lex Szyszko? Nie, tym razem to bobry.
Brochów. Nad Bzurą. Foto: Liliana Kołłątaj

Trzeba też pamiętać, że Bzura ma także utrwalone miejsce w historii Polski. Nad brzegami tej rzeki, w okolicach Brochowa miały miejsce bitwy w czasie II wojny światowej. Upamiętniają to tablice na terenie kościoła.


Opracowanie: Liliana Kołłątaj

Autorzy zdjęć:  Liliana Kołłątaj, Ewa Rąpca, Teresa Cieplechowicz, materiały i ilustracje archiwalne ze strony http://www.zamkipolskie.com

—————————————————————

***

***

***

***

Mili Czytelnicy

Blog Klubu Groblotera jest przedsięwzięciem non profit korzystającym z hostingu w domenie WordPress. Redakcja bloga nie odpowiada za rodzaj i treść reklam zamieszczanych pod artykułami.

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close