DZIEWIĄTKĄ POJECHAĆ W ALEJE…

Remonty i przebudowy też mogą być ciekawe. Zależy tylko, co i gdzie jest remontowane. Jeszcze kilka dni temu Plac Trzech Krzyży wyglądał tak, jak na zdjęciu powyżej. 
A oto jak to samo miejsce wygląda obecnie (zdjęcia z 12 września 2022). 

Plac Trzech Krzyży. 12 września 2022. Rozpoczęły się remonty i przebudowy. Foto: Liliana Kołłątaj

Rozpoczęły się działania budowlane, remont połączony z przebudową. Kierowcy nie są pewnie zbyt zachwyceni, bo większość placu jest zamknięta i zrobiło się wąskie gardło, tam gdzie i tak zawsze było ciasno.
Ale dla amatorów ciekawostek z przeszłości jest to nie lada gratka.🙂
Podczas remontu bowiem spod zdjętej warstwy asfaltu wyłonił się zabytkowy bruk z torami dawnej linii tramwajowej. 

Plac Trzech Krzyży. Wrzesień 2022. Podczas prac remontowych odsłonięte został dawny bruk, a w nim tory linii tramwajowej, która funkcjonowała tu do roku 1960. Foto: Liliana Kołłątaj

Sam fakt odsłonięcia bruku i torowiska nie jest niczym nadzwyczaj zaskakującym (choć dla budowlańców z ZTM było to zaskoczenie), jako że wiadomo, że one tam były. Natomiast zaskakująco dobry jest stan, w jakim te relikty się zachowały. Konserwator zabytków i miasto mają teraz nie lada problem i wyzwanie, co z tym faktem zrobić. Jedno jest pewne, prace w tym miejscu zostały na razie przerwane i wygląda, że remont zbyt szybko się tu nie skończy.

Plac Trzech Krzyży. Wrzesień 2022. Remont i przebudowa placu. Foto Liliana Kołłątaj

Tramwaje w Alei Ujazdowskiej pojawiły się w dniu 18 października 1881r, wraz z otwarciem pierwszej linii konnego tramwaju. Torowisko ułożono nietypowo – po jednym torze po obu bokach ulicy. Oczywiście z „carskim” rozstawem szyn: 1525 mm , który funkcjonował aż do 1950 roku!
W 1883 r. Aleją jeździły 3 linie tramwajowe, w dwudziestoleciu międzywojennym było ich tu już 5.

Warto przypomnieć, że linie nie miały wówczas takiej numeracji cyfrowej, jak obecnie. Na początku linie oznakowano kolorami.  W Alei Ujazdowskiej kursowały linie biało-czerwona i czerwono-niebieska oraz niebiesko-biała. 

„Dziewiątka” w Alei Ujazdowskiej w latach 1908 – 1915. Foto: fotopolska.eu

Pierwsze tramwaje elektryczne przez Plac Trzech Krzyży i Aleję Ujazdowską (wtedy jeszcze była to ta Aleję, a nie te Aleje) pojechały latem roku 1908.

Plac Trzech Krzyży na pocztówce z 1909 roku. Widać jak z tramwaj elektryczny. Foto: archiwum internetowe
Tramwaje na Placu Trzech Krzyży w roku 1934. Foto: Willem van de Poll

Ruch tramwajowy został wstrzymany 8 września 1939 r., przywrócony po odbudowie ze zniszczeń z początku wojny w styczniu 1940 r. Wtedy to znów w Alejach pojawiła się tytułowa „dziewiątka”. Nie była to jedyna linia tramwajowa w tym rejonie. W latach międzywojennych i wojennych jeździły tędy także 2, 7, 14 i 23.
W czasie wojny Alejami Ujazdowskimi kursowała też linia “0” przeznaczona wyłącznie dla Niemców, która utworzona została 16 kwietnia 1942 i działała do sierpnia 1944 r. Kursowała na trasie: Plac Teatralny – Krakowskie Przedmieście – Nowy Świat – Aleje Ujazdowskie – Bagatela – Marszałkowska – Królewska – Krakowskie Przedmieście – Plac Teatralny.
Kurs odwrotny realizowała linia oznaczona czerwonym kółkiem z zieloną pionową kreską.
Pojawiła się też na Placu i w Alejach efemeryczna linia do Wilanowa, oznakowana symbolem 2W. Funkcjonowała zaledwie dwa lata, od 1941 do 1943 r.

Plac Trzech Krzyży z linią tramwaju 2W, kursującego w latach 1941 – 33 do Wilanowa. Foto: fotopolska.eu

Ponownie ruch w Alejach Ujazdowskich został wstrzymany 1 sierpnia 1944 r. Przez kolejnych kilka miesięcy rejon placu był zupełnie nieprzejezdny, zawalony gruzami. Miejscami tkwiły w ruinach spalone tramwaje, zapewne wykorzystane w czasie Powstania Warszawskiego do budowy barykad.

Plac Trzech Krzyży. Styczeń 1945. Foto: archiwum internetowe.

Po wojnie nie odbudowano już trasy tramwajowej w Alejach Ujazdowskich, ale tramwaj – właśnie dziewiątka – do października 1960 r. jeździł przez Plac Trzech Krzyży i dalej Książęcą na Solec, gdzie kończył trasę w zajezdni pod wiaduktem.

Tramwaje na Placu Trzech Krzyży w latach pięćdziesiątych XX wieku objeżdżały Plac i zjeżdżały w ulicę Książęca.. Foto: archiwum internetowe
Plac Trzech Krzyży. Wrzesień 2022. Podczas remontu spod zdjętej warstwy asfaltu wyłonił się zabytkowy bruk z torami dawnej linii tramwajowej. Na zdjęciu widać tory linii, która biegła dalej w dół Książęcą. Foto: Liliana Kołłątaj

Jesienią 1960 roku autobusy zastąpiły tramwaj na Placu Trzech Krzyży. Pierwsze chaussony miały tam nie tylko przystanki, ale nawet pętlę. 
I tak już raczej pozostanie. Nie zanosi się, by odsłonięcie torowiska na Placu Trzech Krzyży miało oznaczać powrót linii tramwajowej w te okolice.😉

Chaussony na Placu Trzech Krzyżyw latach pięćdziesiątych XX wieku. Foto: archiwum internetowe

Podoba Ci się ten artykuł? Będzie nam bardzo miło, jeżeli zostawisz ślad Twojej wizyty w postaci komentarza lub polubienia i zostaniesz stałym czytelnikiem tego bloga.

Możesz także zasubskrybować bloga i otrzymywać bezpośrednio na swoją skrzynkę pocztową informacje o nowych artykułach oraz o terminach wycieczek, rajdów i spacerów historycznych Klubu Globtrotera.


* * * 

Zapraszamy także na nasze strony na Facebookuhttps://m.facebook.com/warszawskierozmaitosci/ https://m.facebook.com/klubglobtroterawarszawa/

Kategorie KLUB GLOBTROTERA Blog. Indeks chronologiczny, WARSZAWA, ŚRÓDMIEŚCIETagi , , , ,

1 myśl w temacie “DZIEWIĄTKĄ POJECHAĆ W ALEJE…

  1. Bardzo ciekawy artykuł o Alejach Ujazdowskich. Zwłaszcza ucieszyło mnie zdjęcie autobusu marki chausson, gdyż był to ulubiony autobus mojego dzieciństwa. Informacja, że linia tramwajowa była poprowadzona wydłuż chodnika też ciekawa, gdyż obecnie w Warszawie tak ułożone są tory tylko w al. Stanów Zjednoczonych.

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close