GRANATOWY ŻOLIBORZ

Rejon Placu Wilsona w roku 1960. Na pierwszym planie kościół św. Stanisława Kostki. Przy górnej krawędzi zdjęcia, ponad DH „Merkury” widać zabudowę Granatowego Żoliborza. Foto: fotopolska.eu


Żoliborz zielony, Żoliborz Oficerski, Urzędniczy – to nazwy znane i wiadomo skąd pochodzą. Ale granatowy?
Tak zwykło się nazywać część rejonu między ulicami Słowackiego i Mickiewicza, a zwłaszcza okolice Placu Lelewela.
A granatowy – bo policyjny. Dlaczego zaś policyjny?
Otóż, po oficerach, urzędnikach i dziennikarzach, kolejna duża grupa pracowników państwowych zapragnęła mieć na Żoliborzu swoje osiedle. Swoje wille zaczęli budować tu na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych wyżsi rangą funkcjonariusze granatowej policji.
Zanim jednak okolice obecnego Placu Lelewela, pod koniec lat dwudziestych XX w., otoczyły budynki małych spółdzielni mieszkaniowych, budowniczym przyszło uporać się z nie lada problemem. Nadwiślańską skarpę w rejonie Żoliborza przecinały bowiem liczne strumienie, a nawet rzeki. W rejonie Domu Handlowego „Merkury”, Urzędu Dzielnicy Żoliborz i Przychodni Rejonowej jeszcze na początku XX wieku płynęła rzeka Polkówka oraz dopływy Rudawki. Płynęły to może zbyt dumne określenie. Były to raczej płytkie bagienne rozlewiska, które jednak trzeba było osuszyć. Obie te rzeki pojawiły się już w artykułach na blogu. O Rudawce poczytacie tu > STARORZECZE RUDAWKI , a o Polkówce tu > ZAPOMNIANA RZEKA POLKÓWKA
Plac Lelewela rozłożył się u stóp skarpy, której północne zbocze zajmuje obecnie rozległy zielony Skwer Igora Newerlego, zaanonsowany pamiątkowym kamieniem już przy wejściu w osiedle od strony ulicy Słowackiego.

Kamień upamiętniający Igora Newerlego przy wejściu w ulicę Krechowiecką, nieopodal skweru, którego jest patronem. Foto: Liliana Kołłątaj
Górnej części Placu Lelewela nadano nazwę Skweru Igora Newerlego. Foto: Liliana Kołłątaj

Prowadzi do niego szeroka zielona aleja – ulica Krechowiecka. Dziś jej szerokość może zaskakiwać. W przedwojennych planach widziano ją jako część długiego ciągu spacerowo-widokowego, który miał kończyć się nad Wisłą obszernym amfiteatralnym parkowym placem w miejscu dzisiejszych ogródków działkowych. Przedwojenne kamienice przy Krechowieckiej niestety nie przetrwały. Wzdłuż ulicy ciągnie się obecnie typowy żoliborski czteropiętrowy „jamnik”.

Wschodnia strona ulicy Krechowieckiej. Foto: Liliana Kołłątaj

W południowo-wschodniej części skweru, bliżej ulicy Cieszkowskiego, schowane w zaułku pod blokiem mieszkalnym, znajdziemy wspomnienie Powstania Warszawskiego, samotną mogiłę powstańczą, zachowaną na dawnym powstańczym cmentarzu.

Mogiła z Powstania Warszawskiego przy Skwerze Newerlego. Foto: Liliana Kołłątaj

Przejdźmy dalej. Idąc w kierunku Marymontu natkniemy się na potężne gmaszysko, które stoi tu od końca lat trzydziestych XX w. To budynek Szkoły Głównej Służby Pożarniczej, dawniej Wyższej Szkoły Szkoły Pożarniczej. Mieści się tu również oddział żoliborski Straży Pożarnej. W czasach Powstania Warszawskiego w gmachu tym stworzył punkt oporu batalion Żubr.
W budynku od strony ul. Siemiradzkiego w latach 1961 – 1984 mieścił się słynny „Lelewel”, odtworzone po ponad dwudziestoletniej przerwie przedwojenne liceum z ulicy Złotej. Po ponownych przenosinach zakotwiczyło, już raczej na dłużej, na ulicy Kiwerskiej.
Minąwszy budynki SGSP od strony ulicy Potockiej dotrzemy ponownie na Plac Lelewela. Na pierwszym planie rozległej panoramy, po lewej, zobaczymy grupę ładnych, niewysokich białych domów z czerwonymi dachami, sięgającą ulicy Mickiewicza.

Wille przy zbiegu Placu Lelewela i ul. Modrzejewskiej. Foto: Liliana Kołłątaj

To przedwojenne osiedle Spółdzielni „Wspólna Sprawa”. Na jego obrzeżu, przy ulicy Żółkiewskich, frontem do ulicy Mickiewicza stoi budynek z adresem Mickiewicza 37. Należy do działającej wciąż Spółdzielni Mieszkaniowej „Znicz”. Na narożniku domu, na wysokości pierwszego piętra zobaczyć można sympatyczną dekorację – płaskorzeźbę znicza olimpijskiego, symbol Spółdzielni.

Budynek Spółdzielni „Znicz” przy ul.Mickiewicza 37. Foto: Liliana Kołłątaj

A po drugiej stronie ulicy rozciąga się już Żoliborz Dziennikarski, o którym poczytacie niebawem w odrębnym artykule.

Fragment planu Żoliborza z 1939 r. Foto: polona.pl

Podoba Ci się ten artykuł? Będzie nam bardzo miło, jeżeli zostawisz ślad Twojej wizyty w postaci komentarza lub polubienia i zostaniesz stałym czytelnikiem tego bloga.



Zapraszamy także na nasze strony na Facebooku: https://m.facebook.com/warszawskierozmaitosci/ https://m.facebook.com/klubglobtroterawarszawa/


1 myśl w temacie “GRANATOWY ŻOLIBORZ

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close